เพศเป็นองค์ประกอบของเอกลักษณ์ที่สำคัญประการหนึ่งของบุคคล การแสดงบทบาท ทางเพศที่เหมาะสมในวัยรุ่นมีส่วนสำคัญต่อการพัฒนาเอกลักษณ์แห่งตน ซึ่งมีผลต่อการ ดำเนินชีวิตต่อไปในอนาคต การศึกษาในครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงสำรวจภาคตัดขวาง เพื่อ ศึกษาถึงความสัมพันธ์ระหว่างอัตมโนทัศน์ เจตคติต่อบทบาททางเพศ สัมพันธภาพในครอบครัว กับบทบาททางเพศในนักเรียนวัยรุ่น กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนวัยรุ่นตอนต้น นักเรียน ตอนกลางและนักเรียนวัยรุ่นตอนปลาย ในเขตอำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย ประจำปีการศึกษา 2540 จำนวน 371 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยให้กลุ่มตัวอย่างตอบแบบสอบถาม ใช้สถิติ วิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว การวิเคราะห์ความสัมพันธ์และการวิเคราะห์ความถดถอย ผลการศึกษาที่พบนัยสำคัญทางสถิติดังนี้ นักเรียนวัยรุ่นตอนต้น ตอนกลางที่มีอัตมโนทัศน์แตกต่างกัน มีบทบาททางเพศแตกต่างกัน นักเรียนวัยรุ่นตอนกลางที่มีเจตคติต่อบทบาททางเพศแตกต่าง กันมีบทบาททางเพศแตกต่างกัน นักเรียนวัยรุ่นตอนกลางที่มีสัมพันธภาพในครอบครัวแตกต่างกัน มีบทบาททางเพศแตกต่างกัน และพบว่าอัตมโนทัศน์ เจตคติต่อบทบาททางเพศและสัมพันธภาพ ในครอบครัว มีความสัมพันธ์ทางบวกระดับปานกลางกับบทบาททางเพศ สำหรับรูปแบบที่ สามารถอธิบายบทบาททางเพศของนักเรียนวัยรุ่นคือ อัตมโนทัศน์ เจตคติต่อบทบาททางเพศ อายุ โดยทั้งสามปัจจัยสามารถทำนายบทบาททางเพศของนักเรียนวัยรุ่นเพศชายและหญิง ได้ร้อยละ 19.45 และ 22.38 ตามลำดับ จากผลการศึกษาในครั้งนี้จะเห็นได้ว่า การพัฒนาเอกลักษณ์ตามบทบาททางเพศของ วัยรุ่นขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ในครอบครัวเป็นพื้นฐานที่จะสร้างความเชื่อมั่นในตัวเอง แก่วัยรุ่นทุกๆ ด้าน รวมทั้งบุคคลในสังคม โรงเรียนและสื่อ ควรได้ส่งเสริมสนับสนุน อัตมโนทัศน์และเจตคติด้านความเท่าเทียมทางเพศโดยการให้ความรู้เรื่องการพัฒนา บุคลิกภาพ การเปลี่ยนแปลงของร่างกายและบทบาททางเพศในสังคม ซึ่งจะนำไปสู่การ แสดงบทบาททางเพศที่เหมาะสมของวัยรุ่นต่อไป