การศึกษาครั้งนี้เป็นเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา พฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของนักเรียนได้แก่ การไม่สูบบุหรี่ การไม่ดื่มสุราหรือเครื่องดื่ม ผสมแอลกอฮอล์ การป้องกันอุบัติเหตุและการจัดการกับความเครียด และปัจจัยที่มีผล ต่อพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนสังกัดกรม สามัญศึกษา อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น จากการสุ่มตัวอย่างจำนวน 433 คน เก็บข้อมูล โดยการให้นักเรียนตอบแบบสอบถาม ระหว่างวันที่ 25 พฤษภาคม - 5 มิถุนายน 2541 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที วิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์ ถดถอยพหุแบบขั้นตอน ผลการศึกษา พบว่า ส่วนใหญ่นักเรียนประมาณร้อยละ 72 มีพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ ระดับพอใช้ ร้อยละ 15 มีพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพที่พึ่งประสงค์ และร้อยละ 13 มี พฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพที่ไม่พึงประสงค์ ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของ นักเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05) คือ เพศ ผลการเรียน ระดับการ ศึกษาของบิดามารดา ประสบการณ์เกี่ยวกับพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ การรับรู้ประโยชน์ ของพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ การรับรู้อุปสรรคของพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ การรับรู้ ความสามารถของตน ผลกระทบจากกิจกรรมที่เกี่ยวข้อง อิทธิพลระหว่างบุคคลและอิทธิพล สถานการณ์ และปัจจัยที่สามารถร่วมทำนายพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของนักเรียน ได้แก่ ประสบการณ์ของพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพ อิทธิพลระหว่างบุคคล อิทธิพลสถานการณ์ การรับรู้ความสามารถของตนและผลการเรียน สามารถร่วมทำนายพฤติกรรมส่งเสริม สุขภาพได้ประมาณ 0.5213 หรือร้อยละ 52.13 จากผลการศึกษามีข้อเสนอแนะดังนี้คือ นักเรียนควรจะได้รับการส่งเสริมสุขภาพ เช่น การใช้หมวกนิรภัย การใช้ความเร็วของรถจักรยานยนต์ การไม่ห้อยโหนประตูทาง ขึ้นลงของรถโดยสารเพื่อป้องกันอุบัติเหตุ การไม่สูบบุหรี่และไม่ดื่มสุรา การนอนหลับ ประมาณ 8 ชั่วโมงต่อคืน และไปเที่ยวสวนสาธารณะเพื่อผ่อนคลายความเครียด บิดามารดา ควรมีบทบาทในการส่งเสริมสุขภาพของวัยรุ่นในกิจกรรมดังกล่าวข้างต้น โรงเรียนควรจะ ส่งเสริมการใช้ทักษะชีวิตเพื่อป้องกันการสูบบุหรี่และดื่มสุรา รวมทั้งพัฒนาการรับรู้ ความสามารถของตนเอง มีการสนับสนุนทางสังคม ให้เห็นแบบอย่างที่ดีในการปฏิบัติ รวมทั้งจัดสิ่งแวดล้อมที่เอื้ออำนวยในการปฏิบัติพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพเพื่อให้นักเรียน ปฏิบัติพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพที่พึงประสงค์