อัตราการป่วยของโรคมะเร็งปากมดลูกมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ ในขณะที่ อัตราการรับบริการตรวจยังอยู่ในระดับต่ำ และยังเป็นปัญหาที่สำคัญของอำเภอน้ำเกลี้ยง จังหวัดศรีสะเกษ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมสุขศึกษาในการส่งเสริมพฤติกรรมการตรวจเซลล์มะเร็ง ปากมดลูกของสตรี โดยประยุกต์แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพร่วมกับแรงสนับสนุนทาง สังคมมาเป็นแนวทางในการจัดกิจกรรม กลุ่มตัวอย่างเป็นสตรีที่แต่งงานแล้วอายุ 25-29 ปี ที่ยังไม่เคยตรวจเซลล์มะเร็งปากมดลูก จำนวน 160 คน เป็นกลุ่มทดลอง 80 คน กลุ่มเปรียบเทียบ 80 คน โปรแกรมสุขศึกษาประกอบด้วยกิจกรรม 2 ส่วน คือ ส่วนแรก เป็นกิจกรรมที่จัดเพื่อใช้เตรียมกลุ่มเพื่อนสตรี ส่วนที่ 2 เป็นกิจกรรมเพื่อให้เกิด การรับรู้ร่วมกันระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มเพื่อนสตรี ซึ่งประกอบด้วย การบรรยาย ที่ใช้สื่อ คือ ภาพพลิก วิดีทัศน์ และเสวนากลุ่ม หลังจากนั้นกลุ่มทดลองจะได้รับ แรงสนับสนุนทางสังคม โดยกลุ่มเพื่อนสตรี ซึ่งมีกิจกรรม การเยี่ยมบ้าน แจกแผ่นพับ พูดคุย ส่งเสริมสนับสนุน ชักชวนและกระตุ้นเตือนกลุ่มทดลองให้รับบริการตรวจเซลล์ มะเร็งปากมดลูก เก็บรวบรวมข้อมูล 2 ครั้ง คือ ก่อนและหลังการทดลอง โดยใช้แบบ สัมภาษณ์แล้วนำมาวิเคราะห์ด้วยสถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติ Paired sample t-test และ Students t-test ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการทดลอง สตรีกลุ่มทดลองมีการรับรู้โอกาสเสี่ยง ของการเกิดโรคการรับรู้ความรุนแรงของโรค การรับรู้ผลดีของการปฏิบัติตามคำแนะนำ ความตั้งใจที่จะตรวจสูงกว่าก่อนทดลองและแตกต่างจากกลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ (p-value = 0.000) และรับบริการตรวจเซลล์มะเร็งปากมดลูก ร้อยละ 71.2 มากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบซึ่งรับบริการเพียงร้อยละ 35 ข้อเสนอแนะในการวิจัยคือ ควรจะพิจารณานำรูปแบบโปรแกรมสุขศึกษาที่ใช้กลุ่มเพื่อนสตรีซึ่งมีบทบาทสำคัญในการ เป็นผู้นำหรือผู้ชี้แนะ เพื่อแก้ปัญหาสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องต่อไป