งานอนามัยแม่และเด็กเป็นการดูแลสุขภาพและการให้บริการ อนามัยที่สถานบริการด้านสุขภาพอนามัยให้บริการแก่มารดาและทารก ตั้งแต่ระยะก่อนแต่งงาน ระยะตั้งครรภ์ ระยะคลอด ระยะหลังคลอด ระยะให้นมบุตร และการบริบาลทารกตั้งแต่แรกเกิดจนถึงวัยเรียน รวมทั้งการคัดเลือกแม่ตัวอย่างและกิจกรรมอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาถึงปัจจัยที่มีความ สัมพันธ์กับผลการปฏิบัติงานอนามัยแม่และเด็ก ทั้งด้านคุณภาพ งานและปริมาณของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขระดับตำบลโดยมุ่งศึกษา เฉพาะปัจจัยลักษณะส่วนบุคคลและปัจจัยอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องในการ ปฏิบัติงาน ประชากรที่ใช้ในการวิจัย คือเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ระดับตำบล ในสถานีอนามัย 176 แห่งๆ ละ 1 คน เครื่องมือ ที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูล ได้แก่แบบสอบถามและแบบรายงาน ผลการปฏิบัติงานอนามัยแม่และเด็ก ในปีงบประมาณ 2535 ซึ่ง มีแบบสอบถามที่สมบูรณ์และสามารถนำมาวิเคราะห์ได้จำนวน 174 คน คิดเป็นร้อยละ 98.57 อธิบายลักษณะทั่วไปของกลุ่ม ตัวอย่างโดยใช้ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบน มาตราฐานและพิสัย วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร ต่างๆ โดยใช้ สถิติวิเคราะห์ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน (Pearsons Product Moment Correlation Coefficent) และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ (Multiple Regression Analysis) ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ ผลการปฏิบัติงานอนามัยแม่และเด็กของเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ระดับตำบลเมื่อเปรียบเทียบเกณฑ์การให้คะแนนตามแบบประเมิน ผลการปฏิบัติงานของสถานบริการ ในจังหวัดบุรีรัมย์ ประจำปี 2535 ทั้งด้านคุณภาพงานและปริมาณงาน อยู่ในระดับปานกลาง คือมีค่าเฉลี่ย 4.82 และ 4.50 จากคะแนนเต็ม 10 คะแนน ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพงานอนามัยแม่และเด็ก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ เพศ ความรู้ในงานอนามัยแม่ และเด็ก ความพึงพอใจในงานอนามัยแม่และเด็ก การได้รับ การนิเทศงานและการได้รับการอบรมเพิ่มเติมในงานอนามัย แม่และเด็ก โดยมีความสัมพันธ์ในเชิงบวก ส่วนอายุของ เจ้าหน้าที่นั้นมีความสัมพันธ์ในเชิงลบ ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับปริมาณงานอนามัยแม่และเด็ก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่เพศ ความรู้ในงานอนามัยแม่ และเด็ก ความพึงพอใจในงานอนามัยแม่และเด็ก โดยมีความ สัมพันธ์ในเชิงบวก ส่วนอายุของเจ้าหน้าที่และจำนวนหมู่บ้าน ที่รับผิดชอบนั้น มีความสัมพันธ์ในเชิงลบ ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อคุณภาพงานอนามัยแม่และเด็ก คือ อายุของเจ้าหน้าที่ เพศ ความรู้ในงานอนามัยแม่และเด็กและ ระยะเวลาในการทำงานอนามัยแม่และเด็ก โดยเพศเป็นตัวแปร ที่มีผลต่อตัวแปรตามมากที่สุด รองลงมาคือความรู้ ระยะเวลา ในการทำงานอนามัยแม่และเด็กและอายุของเจ้าหน้าที่ ตาม ลำดับ ซึ่งร่วมกันสามารถทำนายผลการปฏิบัติงานอนามัยแม่ และเด็กได้ ร้อยละ 53.25 ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อปริมาณงานอนามัยแม่และเด็ก คือ อายุของเจ้าหน้าที่ซึ่งสามารถทำนายผลการปฏิบัติงานอนามัย แม่และเด็กได้ ร้อยละ 22.32 จากผลการวิจัยดังกล่าว สามารถนำไปใช้เป็นข้อมูล ในการบริหารและการให้บริการในงานอนามัยแม่และเด็ก เช่น การมอบหมายงานให้แก่เจ้าหน้าที่ที่เป็นเพศหญิงที่มีอายุอยู่ใน ช่วง 20-25 ปี จัดให้มีการอบรมเพิ่มพูนความรู้ในงานอนามัย แม่และเด็กแก่เจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบงาน การจัดรูปแบบการ นิเทศงานในทุกระดับ การสร้างแรงจูงใจในการทำงานให้ เจ้าหน้าที่มีความพึงพอใจในงานเพิ่มขึ้น และกำหนดให้งาน อนามัยแม่และเด็กเป็นงานสำคัญที่ต้องเร่งรัดผลงานตามที่ กระทรวงสาธารณสุขได้กำหนดไว้