จุดมุ่งหมาย เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบแบบการเรียนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 สองกลุ่มคือ กลุ่มที่มีความสามารถในการคิดวิจารณญาณสูงและกลุ่มที่มีความสามารถในการคิดวิจารณญาณต่ำ วิธีการวิจัย กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นักเรียนโรงเรียนอนุบาลสิงห์บุรีและโรงเรียนวัดพรหมสาครสังกัดสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดสิงห์บุรี ปีการศึกษา 2534 จำนวน 304 คน ซึ่งได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาค้นคว้ามี 2 ชนิด ได้แก่แบบทดสอบความคิดวิจารณญาณ ซึ่งผู้วิจัยได้พัฒนาขึ้นตามแนวของแบบทดสอบชื่อ THE WATSON GLASERCRITICAL THINKING TEST จำนวน 80 ข้อ และแบบสอบถามแบบการเรียน ซึ่งพัฒนาขึ้นตามแนวของกราซาและไรซ์แมน จำนวน 60 ข้อ ครอบคลุมแบบการเรียน 6 แบบ ได้แก่แบบอิสระ แบบหลีกเลี่ยง แบบร่วมมือ แบบมีส่วนรวม และแบบแข่งขัน ในการหาค่าร้อยละค่าเฉลี่ย ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่า T-TEST แบบเป็นอิสระต่อกัน ผลการวิจัย 1. นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โดยส่วนรวมแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับแบบการเรียนแบบมีส่วนรวมและแบบร่วมมืออยู่ในระดับสูง แบบพึ่งพา แบบอิสระ แบบแข่งขันอยู่ในระดับปานกลางและแบบหลีกเลี่ยง อยู่ในระดับต่ำ 2. นักเรียนทั้งสองกลุ่มแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับแบบการเรียน แบบมีส่วนร่วมแบบร่วมมืออยู่ในระดับสูง แบบพึ่งพา แบบอิสระ และแบบแข่งขันอยู่ในระดับปานกลางเช่นเดียวกันแต่กลุ่มที่มีความสามารถสูงแสดงความคิดเห็นต่อแบบการเรียน แบบหลีกเลี่ยงอยู่ในระดับต่ำในขณะที่กลุ่มที่มีความสามารถต่ำแสดงความคิดเห็นอยู่ในระดับปานกลาง 3. นักเรียนทั้งสองกลุ่มแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับแบบเรียน แบบร่วมมือและแบบหลีกเลี่ยง แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่วนแบบการเรียนอื่นๆ ไม่พบความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ