จุดมุ่งหมาย เพื่อศึกษาพัฒนาการทางการคิดด้านการอนุรักษ์ของเด็กอายุ 5-12 ปี และเปรียบเทียบความสามารถทางสติปัญญา ด้านการคิดแบบอนุรักษ์ของเด็กที่มีเพศและถิ่นที่อยู่ต่างกัน วิธีการวิจัย กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาค้นคว้า เป็นนักเรียนประถมศึกษา สังกัดเทศบาลเมืองมหาสารคาม และสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดมหาสารคาม อายุ 5-12 ปี จำนวน280 คน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาค้นคว้าเป็นแบบทดสอบการอนุรักษ์ ประกอบด้วยแบบทดสอบการอนุรักษ์ความยาว การอนุรักษ์จำนวน การอนุรักษ์มวลสาร การอนุรักษ์พื้นที่การอนุรักษ์ของเหลว การอนุรักษ์น้ำหนัก และการอนุรักษ์ปริมาตร การวิเคราะห์ข้อมูลใช้คะแนนเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และ T-TEST ผลการวิจัย 1) เด็กอายุ 9 ปีขึ้นไป ส่วนใหญ่ (มากกว่า ร้อยละ 50) เข้าใจในเรื่องการอนุรักษ์ความยาว และการอนุรักษ์จำนวน 2) เด็กอายุ 10 ปีขึ้นไป ส่วนใหญ่ (มากกว่า ร้อยละ 50) เข้าใจเรื่องการอนุรักษ์มวลสาร การอนุรักษ์พื้นที่ และการอนุรักษ์ของเหลว 3) เด็กอายุ 11 ปีขึ้นไป ส่วนใหญ่ (มากกว่า ร้อยละ 50) เข้าใจเรื่องการอนุรักษ์น้ำหนัก 4) เด็กอายุ 12 ปีลงมา ส่วนใหญ่ (มากกว่า ร้อยละ 50) ยังไม่เข้าใจเรื่องการอนุรักษ์ปริมาตร 5) เด็กในเขตเทศบาล/สุขาภิบาล มีพัฒนาการทางการคิดด้านการอนุรักษ์จำนวนการอนุรักษ์มวลสาร และการอนุรักษ์พื้นที่ สูงกว่าเด็กนอกเขตเทศบาล/สุขาภิบาล อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05