การศึกษามีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาและเปรียบเทียบการรับรู้สภาพแวดล้อมในการเรียนวิชาชีววิทยา ของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย จำแนกตามเพศ ประสบการณ์ในการเรียนวิชาชีววิทยา และขนาดโรงเรียน กลุ่มตัวอย่าง เป็นนักเรียนระดับมัธยมศึกษาปีที่ 4 ปีที่ 5 และปีที่ 6 ในโรงเรียนรัฐบาลสังกัดกรมสามัญศึกษา เขตการศึกษา 10 ปีการศึกษา 2532 จำนวน 1,699 คน ซึ่งได้มาโดยการสุ่มหลายขั้นตอนแบบแบ่งชั้น เครื่องมือ คือ แบบวัดสภาพแวดล้อมในการเรียนวิชาชีววิทยา ซึ่งประกอบด้วยสภาพที่ส่งเสริมการเรียนรู้ 8 ลักษณะวัด คือ ด้านความสามัคคี ความเป็นแบบแผน สภาพแวดล้อมเกี่ยวกับวัสดุอุปกรณ์ การกำหนดวัตถุประสงค์ ความยุ่งยาก ความเป็นประชาธิปไตย ความพึงพอใจและด้านการแข่งขัน และด้านไม่ส่งเสริมการเรียนรู้ 7 ลักษณะวัด คือ ความหลากหลาย ความเร็วการกระทบกระทั่ง การเลือกที่รักมักที่ชัง ความเพิกเฉย การแบ่งพรรคแบ่งพวก และความไม่เป็นระเบียบ มีค่าอำนาจจำแนกตามวิธีการ Item - Total Correlation ตั้งแต่ 0.375 ขึ้นไปและค่าความเชื่อมั่นในแต่ละด้านมีพิสัยระหว่าง 0.530 - 0.778 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ยค่าร้อยละ และการวิเคราะห์ความแปรปรวนสามทาง ผลการศึกษา 1. นักเรียนโดยส่วนรวม และจำแนกตามเพศ ประสบการณ์ในการเรียนวิชาชีววิทยาและขนาดโรงเรียน จำนวนปานกลางถึงมาก รับรู้สภาพแวดล้อมที่ส่งเสริมการเรียนรู้อยู่ในระดับสูงและรับรู้สภาพแวดล้อมที่ไม่ส่งเสริมการเรียนรู้อยู่ในระดับต่ำ ยกเว้นด้านความหลากหลายที่นักเรียนกลุ่มต่างๆ จำนวนมากที่สุด รับรู้อยู่ในระดับสูง 2. นักเรียนชายรับรู้สภาพแวดล้อมในการเรียนสูงกว่านักเรียนหญิง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ในด้านการกระทบกระทั่ง การเลือกที่รักมักที่ชัง ความเพิกเฉย และความไม่เป็นระเบียบ แต่นักเรียนหญิงรับรู้สูงกว่านักเรียนชายอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ในด้านสภาพแวดล้อมเกี่ยวกับวัสดุอุปกรณ์ การกำหนดวัตถุประสงค์ และความเป็นประชาธิปไตย ส่วนด้านอื่นๆ นักเรียนทั้งสองกลุ่ม รับรู้ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 3. นักเรียนที่มีประสบการณ์ในการเรียนวิชาชีววิทยา 1 ภาคเรียน รับรู้สภาพแวดล้อมในการเรียนสูงกว่านักเรียนกลุ่มอื่นๆ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ในด้านความเป็นแบบแผนสภาพแวดล้อมเกี่ยวกับวัสดุอุปกรณ์ การกำหนดวัตถุประสงค์ ความเป็นประชาธิปไตย และความพึงพอใจนักเรียนที่มีประสบการณ์ในการเรียนวิชาชีววิทยา 3 ภาคเรียน รับรู้สภาพแวดล้อมในการเรียนสูงกว่านักเรียนกลุ่มอื่นๆ ในด้านความเร็วและด้านการแข่งขัน นักเรียนที่มีประสบการณ์ในการเรียนวิชาชีววิทยา 5 ภาคเรียน รับรู้สภาพแวดล้อมในการเรียนสูงกว่านักเรียนกลุ่มอื่นๆ ในด้านการเลือกที่รักมักที่ชัง การแบ่งพรรคแบ่งพวก และความไม่เป็นระเบียบ แต่นักเรียนทั้งสามกลุ่มรับรู้ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในด้านความสามัคคี ความหลากหลาย และความยุ่งยาก 4. นักเรียนที่มาจากโรงเรียนขนาดใหญ่พิเศษ รับรู้สภาพแวดล้อมในการเรียนสูงกว่านักเรียนกลุ่มอื่นๆ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ในด้านความหลากหลาย ความเร็ว การกระทบกระทั่ง การเลือกที่รักมักที่ชัง ความยุ่งยาก ความเพิกเฉย การแบ่งพรรคแบ่งพวก และความไม่เป็นระเบียบ นักเรียนที่มาจากโรงเรียนขนาดใหญ่ รับรู้สภาพแวดล้อมในการเรียนสูงกว่านักเรียนกลุ่มอื่นๆ ในด้านความเป็นแบบแผน สภาพแวดล้อมเกี่ยวกับวัสดุอุปกรณ์ การกำหนดวัตถุประสงค์ และความพึงพอใจ นักเรียนที่มาจากโรงเรียนขนาดกลาง รับรู้สภาพแวดล้อมในการเรียนสูงกว่านักเรียนกลุ่มอื่นๆ ในด้านความสามัคคี และความเป็นประชาธิปไตย ส่นด้านการแข่งขันนักเรียนทั้งสามกลุ่ม รับรู้ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 5. มีปฏิสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ระหว่างเพศ ประสบการณ์ในการเรียนวิชาชีววิทยา และขนาดโรงเรียน ต่อการรับรู้สภาพในการเรียน ในด้านการกระทบกระทั่ง การกำหนดวัตถุประสงค์ การเลือกที่รักมักที่ชัง ความเป็นประชาธิปไตย การแบ่งพรรคแบ่งพวก ความพึงพอใจ และความไม่เป็นระเบียบ 6. มีปฏิสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ระหว่างเพศ และประสบการณ์ในการเรียนวิชาชีววิทยา ต่อการรับรู้สภาพแวดล้อมในการเรียน ในด้านความหลากหลาย การกระทบกระทั่ง การเลือกที่รักมักที่ชัง การแบ่งพรรคแบ่งพวก และความไม่เป็นระเบียบ และมีปฏิสัมพันธ์ ระหว่างเพศ และขนาดโรงเรียน ต่อการรับรู้สภาพแวดล้อมในการเรียน ในด้านความสามัคคี สภาพแวดล้อมเกี่ยวกับวัสดุอุปกรณ์ การกระทบกระทั่ง การกำหนดวัตถุประสงค์การเลือกที่รักมักที่ชัง ความเพิกเฉย ความเป็นประชาธิปไตย การแบ่งพรรคแบ่งพวก ความพึงพอใจ และความไม่เป็นระเบียบ และมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างประสบการณ์ในการเรียนวิชาชีววิทยาและขนาดโรงเรียน ต่อการรับรู้สภาพแวดล้อมในการเรียน ในด้านความเป็นแบบแผน ความเร็วการกระทบกระทั่ง การแบ่งพรรคแบ่งพวก และความไม่เป็นระเบียบ