การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของชาวมุสลิมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือสภาพทางสังคมและวัฒนธรรม ตลอดจนบทบาททางเศรษฐกิจและการเมืองในภูมิภาคนี้ วิธีการศึกษาดำเนินโดยการภาคสนามด้วยการใช้วิธีการของประวัติศาสตร์บอกเล่า (Oral History) และมานุษยวิทยา (Anthropology) ข้อมูลต่างๆ ส่วนใหญ่ได้จากประวัติศาสตร์บอกเล่า โดยการรวบรวมจากแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างและแบบไม่มีโครงสร้าง ผลการศึกษา พบว่า ชาวมุสลิมซึ่งเป็นชนกลุ่มน้อยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้อพยพเข้ามาในภูมิภาคนี้เมื่อประมาณ 60-70 ปีมาแล้ว มุสลิมเชื้อสายปากีสถานเป็นกลุ่มแรกที่อพยพเข้ามาติดตามด้วยมุสลิมเชื้อสายมลายู ต่อมามุสลิมเชื้อสายบังคลาเทศได้อพยพเข้ามาสมทบ และมีชาวอีสานบางส่วนได้เข้ารับศาสนาอิสลาม ทำให้สังคมชาวมุสลิมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นสังคมที่มีความหลากหลายในด้านเชื้อชาติ แต่ก็มิได้เป็นอุปสรรคในการอยู่ร่วมกัน เพราะมีหลักการอิสลามเป็นสิ่งเชื่อมโยงความผูกพันระหว่างกัน ชาวมุสลิมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือส่วนใหญ่ประกอบอาชีพค้าขาย คือ การค้าโค-กระบือ ดังนั้นเพื่อความสะดวกในการประกอบอาชีพ ชาวมุสลิมจึงต้องตั้งถิ่นฐานกระจัดกระจายในพื้นที่ส่วนต่างๆ ของภูมิภาค แทนการตั้งถิ่นฐานอยู่รวมกันเป็นกลุ่มบริเวณเดียวกันดังเช่นปรากฎในภูมิภาคอื่นๆ อาทิ ภาคใต้ และภาคกลาง ปัจจุบันชาวมุสลิมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นกลุ่มที่มีความขยันขันแข็งและอดทนในการทำงาน จึงทำให้มีฐานะมั่นคงทางเศรษฐกิจและยังคงรักษาเอกลักษณ์ต่างๆ ไว้ได้ ชาวมุสลิมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีเอกลักษณ์เป็นของตนเอง จึงทำให้โครงสร้างพื้นฐานทางสังคมและวัฒนธรรมยังไม่แตกสลาย ชาวมุสลิมในภูมิภาคนี้มีความเคร่งครัดในศาสนาอิสลาม และมีกิจกรรมทางศาสนาร่วมกันเป็นประจำ เช่น การละหมาด การทำบุญ เป็นต้นนอกจากนี้ชาวมุสลิมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือยังได้มีการรวมกลุ่มกันในรูปแบบขององค์การกล่าวคือ คณะกรรมการพัฒนามุสลิมภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ชมรมนักศึกษามุสลิมมหาวิทยาลัยขอนแก่น องค์กรเหล่านี้มีบทบาท ในการพัฒนาและเผยแพร่หลักการอิสลามต่อชาวมุสลิมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทำให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างชาวมุสลิมแน่นแฟ้นยิ่งขึ้น จากการอยู่รวมกันของชาวมุสลิมเชื้อสายต่างๆ ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้มีการหล่อหลอมทางวัฒนธรรมระหว่างกันจนมีเอกลักษณ์เป็นของตนเองต่างจากชาวมุสลิมในภาคอื่นๆ ของประเทศ กล่าวคือชาวมุสลิมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือใช้วัฒนธรรมการแต่งกายแบบชาวมาลายู และใช้การรับประทานอาหารแบบชาวปาทานและภาษาสื่อสารใช้ภาษาไทยกลาง การหล่อหลอมทางวัฒนธรรมดังกล่าวได้คำนึงถึงความคล่องตัวในการเลือกปฏิบัติตามวัฒนธรรมต่างๆ อาทิเช่นอาหารการรับประทานแบบชาวปาทานนิยมบริโภคเนื้อสัตว์ ซึ่งสามารถหาได้โดยง่ายในภูมิภาคนี้ ส่วนการปรับตัวและกลมกลืนทางวัฒนธรรมกับกลุ่มชนที่ต่างศาสนา ชาวมุสลิมจะมีความสัมพันธ์ด้วยเฉพาะในสิ่งที่ไม่ขัดต่อหลักการอิสลามเท่านั้น เช่น ภาษาพูด การประกอบอาชีพ เป็นต้น แต่ก็สามารถอยู่ร่วมกันในสังคมภาคตะวันออกเฉียงเหนือโดยปราศจากความขัดแย้ง ในปัจจุบันชาวมุสลิมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้เริ่มมีบทบาทต่อสังคมในภูมิภาคมากขึ้นทั้งบทบาททางด้านสังคม เศรษฐกิจ และการเมือง แม้ว่าจะเป็นชนกลุ่มน้อยก็ตาม ที่สำคัญที่สุดคือบทบาททางด้านเศรษฐกิจ โดยชาวมุสลิมสามารถผูกขาดการค้าโค-กระบือในภาคตะวันออกเฉียงเหนือนอกจากนี้ยังเป็นเจ้าของกิจการอื่นๆ อีกมากมาย เช่น กิจการรถทัวร์ โรงแรม ฯลฯ บทบาททางด้านสังคม ชาวมุสลิมมีส่วนในการพัฒนาสังคมภาคตะวันออกเฉียงเหนือในด้านต่างๆ เช่นการริเริ่มเปิดตลาดนัดโค-กระบือ การส่งเสริมปศุสัตว์ เป็นต้น ทำให้ชาวมุสลิมได้รับความไว้วางใจจากประชากรในภูมิภาคคัดเลือกให้เป็นผู้นำชุมชนในตำแหน่งผู้ใหญ่บ้าน กำนัน และชาวมุสลิมบางส่วนได้มีบทบาททางการเมือง โดยได้รับเลือกตั้งในตำแหน่งสมาชิกสภาเทศบาล สมาชิกสภาจังหวัด เช่น เขตการเลือกตั้งจังหวัดศรีสะเกษ มีชาวมุสลิมได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาเทศบาลและสมาชิกสภาจังหวัดทั้งสองตำแหน่ง ดังนั้นในอนาคตชาวมุสลิมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือคงจะมีบทบาทต่อสังคมภาคตะวันออกเฉียงเหนือในด้านต่างๆ มากยิ่งขึ้นในฐานะประชากรส่วนหนึ่งของภูมิภาค