การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาวิธีการและขั้นตอนของการร่วมมือกัน จัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการ การพัฒนาวิชาชีพของครูโดยการร่วมมือกันจัดการเรียน การสอนแบบบูรณาการ และศึกษาความคิดเห็นเกี่ยวกับบริบทของโรงเรียนมัธยมศึกษาที่เอื้อ ต่อการร่วมมือกันจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการ มีการดำเนินการวิจัย 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 เป็นการพัฒนารูปแบบการพัฒนาวิชาชีพของครูโดยการร่วมมือกันจัดการเรียนการสอน แบบบูรณาการ ระยะที่ 2 เป็นการศึกษาความเป็นไปได้ของรูปแบบของการพัฒนาวิชาชีพของครู ไปปฏิบัติจริงในโรงเรียนมัธยมศึกษา กลุ่มเป้าหมายในการวิจัยมี 2 กลุ่ม กลุ่มเป้าหมายกลุ่มแรก คือ กลุ่มเป้าหมาย ในการศึกษาความเป็นไปได้ของรูปแบบการพัฒนาวิชาชีพของครู ซึ่งประกอบด้วยครูจำนวน 5 คน ที่สอนในรายวิชาภาษาไทย สังคมศึกษา คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์และภาษาอังกฤษ ในระดับมัธยมศึกษาปีที่ 1 และนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ทุกคน จำนวน 103 คน ในภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2543 ในโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดกลาง สังกัดกรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ กลุ่มเป้าหมายกลุ่มที่ 2 คือ กลุ่มเป้าหมายในการนำรูปแบบการพัฒนา วิชาชีพครูโดยการร่วมมือกันจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการไปปฏิบัติจริง ประกอบไปด้วย ครู จำนวน 6 คน ที่สอนในรายวิชาสังคมศึกษา (2 คน) ภาษาไทย คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ และภาษาอังกฤษ วิชาละ 1 คน ในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 และนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 1 ทุกคน จำนวน 262 คน ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2544 ในโรงเรียนมัธยมศึกษา ขนาดกลาง สังกัดกรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ อีกโรงเรียนหนึ่ง การดำเนินการวิจัย เริ่มต้นจากการพัฒนารูปแบบการพัฒนาวิชาชีพของครูโดยการ ร่วมมือกันจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการ ซึ่งมีองค์ประกอบ 3 ประการ คือ 1) อบรมเชิง ปฏิบัติการ เป็นเวลา 3 วัน เพื่อให้ครูเรียนรู้วิธีการบูรณาการหลักสูตรและการจัด การเรียนการสอนแบบบูรณาการที่เหมาะสมกับโรงเรียนมัธยมศึกษา 2) ครูนำวิธีการและ ขั้นตอนในการจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการไปปฏิบัติการสอนในการทำงานปกติ โดยใช้ วิธีการวิจัยเชิงปฏิบัติการเป็นเวลา 16 สัปดาห์ (4 วงจร การวิจัยเชิงปฏิบัติการ) และ 3) ผู้เชี่ยวชาญด้านหลักสูตรและการสอนเป็นผู้ให้การนิเทศและคำแนะนำในการพัฒนาการ จัดการเรียนการสอนอย่างสม่ำเสมอต่อเนื่อง แล้วประเมินผลสรุปของการพัฒนาวิชาชีพครู โดยการประเมินพฤติกรรมครูที่เปลี่ยนแปลงไปในด้านความมุ่งมั่นในการพัฒนาผู้เรียน และ ด้านความร่วมมือกับผู้อื่นในสถานศึกษา ด้วยการสังเกต การสัมภาษณ์ การประเมินตนเอง ผลการปฏิบัติงานของครู และประเมินผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักเรียน ด้านผลสัมฤทธิ์ การเรียนรู้รายวิชา และจากการวัดระดับศักยภาพของนักเรียนด้านทักษะพื้นฐานที่จำเป็น ต่อการเรียนรู้ในอนาคต ด้านทักษะพื้นฐานที่จำเป็นต่อการทำงานและลักษณะพื้นฐานที่จำเป็น ต่อการเรียนรู้ในอนาคต ด้านทักษะพื้นฐานที่จำเป็นต่อการทำงานและลักษณะพื้นฐานที่ จำเป็นต่อการอยู่ร่วมกันในสังคม ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1) วิธีการและขั้นตอนในการร่วมมือกันจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการ คือ การให้ครูที่สอนในระดับชั้นเดียวกัน ไม่จำกัดรายวิชา ร่วมกันจัดทำหน่วยเนื้อเรื่อง ต่างคนต่างเขียนแผนการสอนให้สอดคล้องกับหน่วยเนื้อเรื่อง แล้วนำผลการสอนมานำเสนอ ในที่ประชุมของครูผู้ร่วมกันจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการ เพื่อปรับปรุงแก้ไขให้ สมบูรณ์ หลังจากนั้น นำแผนการสอนไปใช้สอนจริง และทุกสัปดาห์จะต้องมีการประชุมเพื่อ สะท้อนผลการปฏิบัติงาน 1 ครั้ง เพื่อร่วมกันแก้ไขปัญหาและเตรียมการสอนในระยะต่อไป 2) ผลการพัฒนาวิชาชีพครูโดยการร่วมมือกันจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการ ทำให้ครู ผู้ร่วมมือกันจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการ มีระดับพฤติกรรมด้านความมุ่งมั่นในการ พัฒนาผู้เรียนและด้านความร่วมมือกับผู้อื่นในสถานศึกษาสูงขึ้น นักเรียนที่เรียนรู้ ด้วยการจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการนี้ มีระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรายวิชาสูงขึ้น และมีระดับศักยภาพทั้ง 3 ด้านสูงขึ้น อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .01 3) บริบทของโรงเรียนมัธยมศึกษาที่เอื้อต่อการร่วมมือกันจัดการเรียนการสอนแบบ บูรณาการ คือ ควรมีนักเรียนห้องละ 28-32 คน จัดนักเรียนแบบคละ จัดตารางเรียนแบบคาบยาว ติดต่อกันเป็นช่วง และจัดตารางเรียนให้สามารถยืดหยุ่นได้ ครูควรสอนในระดับชั้นเดียว ครูควรมีเวลาว่างตรงกันเพื่อการประชุมสะท้อนผลการปฏิบัติงานสัปดาห์ละ 1 ครั้ง และโรงเรียนให้ความสำคญกับงานวิชาการ โดยให้ครูมีส่วนร่วมและมีอิสระในการตัดสินใจ