การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาและวิเคราะห์บทบาทของตัวละครเด็กใน วรรณคดีที่ปรากฏในหนังสือเรียนภาษาไทยระดับชั้นประถมศึกษาและระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ในด้านภูมิหลังของวรรณคดี ประวัติของตัวละคร รวมทั้งอิทธิพลของตัวละครที่มีต่อผู้อ่านใน เชิงวรรณคดีวิจารณ์ และ 2) เพื่อนำผลการวิจัยไปใช้เป็นคู่มือประกอบการเรียนการสอนวิชา ภาษาไทยในระดับชั้นประถมศึกษาและระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น การวิจัยเรื่องนี้เป็นการวิจัยเชิงบรรยาย ใช้วิธีการศึกษาวรรณคดีในหนังสือเรียน ภาษาไทย จำนวน 4 เรื่อง ได้แก่ บทละครนอกเรื่องไชยเชษฐ์ บทละครนอกเรื่องสังข์ทอง เรื่อง พระอภัยมณี และเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ตามเกณฑ์การวิเคราะห์ตัวละครเด็กในวรรณคดี และ ศึกษาข้อมูลจากแบบสอบถามของครูและนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาและระดับชั้นมัธยมศึกษาตอน ต้น รวมทั้งเอกสารหลักสูตรที่เกี่ยวกับการเรียนการสอนภาษาไทย โดยศึกษาในแง่วรรณคดีวิจารณ์ เชิงการเรียนการสอน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ครูและนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาและระดับ ชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนในเขตกรุงเทพมหานคร ปีการศึกษา 2541 ซึ่งได้มาโดยการสุ่ม ตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน ผลการวิจัยปรากฏว่า บทบาทของตัวละครเด็กในวรรณคดีทุกตัวมีความเหมาะสม เนื่องจากเป็น ตัวละครที่มีวัย มีอุปนิสัยใกล้เคียงกับนักเรียน รวมทั้งมีบทบาทและพฤติกรรมที่เป็นธรรม ชาติ คือมีทั้งเชิงบวกและเชิงลบ แต่มีในเชิงบวกเป็นส่วนใหญ่ สามารถเป็นแบบอย่างให้แก่ นักเรียนได้เลือกปฏิบัติตาม พร้อมทั้งพิจารณาหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม ครูสามารถ นำมาเป็นแนวทางในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนได้เป็นอย่างดี