เนื่องจากผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรได้แก่ ถั่วลิสง ข้าวโพด และอาหารสัตว์ มักมีสารพิษอะฟลาทอกซินบีหนึ่ง (AFB(...)1(...)) ซึ่งเป็นสารก่อกลายพันธุ์และสารก่อ มะเร็งตับปนเปื้อนอยู่ สารพิษนี้สร้างมาจากเชื้อราพวก แอสเปอร์จิลัสฟลาวัสและพาราซิติกัส หากไม่มีการควบคุม อะฟลาทอกซินจะก่อให้เกิดปัญหาด้านสุขภาพของสัตว์และคน ความรุนแรงของพิษที่ได้รับขึ้นอยู่กับปริมาณของอะฟลา ทอกซินที่คนและสัตว์ได้รับเข้าไป และยังก่อปัญหาทางด้าน เศรษฐกิจในการส่งสินค้าเกษตรออกจำหน่ายต่างประเทศอีกด้วย สำหรับการตรวจวัด AFB(...)1 ในธัญพืชและผลิตภัณฑ์ทางอาหาร มีหลายวิธี อาจใช้วิธีทางเคมี เช่น โครมาโทรกราฟีผิวบาง (thin layer chromatography, TLC) หรือโครมาโทรกราฟี สมรรถนะภาพสูง โดยใช้คอลัมน์และความดันร่วม (high- performance liquid chromatography) หรือสเปคโตรเมตรี แยกมวลสาร (mass spectrometry) แต่วิธีการดังกล่าวไม่ สามารถแยกความจำเพาะต่อชนิดของอะฟลาทอกซิน ผลที่ได้อาจขาด ความแน่นอน และความไว การวิเคราะห์ต้องทำสารตัวอย่างให้ สะอาดบริสุทธิ์เสียก่อน มีขั้นตอนมากทำให้เสียเวลา และค่าใช้จ่ายสูงประกอบกับเครื่องมือในการตรวจสอบล้วนแต่ ราคาแพง ต้องใช้บุคลากรที่มีความรู้ และทักษะเป็นอย่างดี ดังนั้น เนื่องจากปัญหาหลายประการดังกล่าว การศึกษานี้ จึงมีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาวิธีการในทางปฏิบัติอย่าง รวดเร็ว ในการตรวจวัดอะฟลาทอกซิน โดยวิธีอีไลซ่า (enzyme-linked immunosorbent assay, ELISA) เนื่องจาก วิธีทางอีไลซ่านับเป็นวิธีที่ไว มีความจำเพาะสูงและราคา ประหยัด เหมาะสมที่จะนำมาประยุกต์ใช้ในสถานที่ต่าง ๆ นอกห้องปฏิบัติการได้สะดวกและง่ายและไม่จำเป็นต้องใช้ บุคลากรที่มีความรู้และทักษะเป็นอย่างดีก็สามารถนำไป ปฏิบัติได้ วิทยานิพนธ์นี้จะได้ประเมินถึงคุณภาพ ความน่า เชื่อถือ ความไวของวิธีการและความจำเพาะต่ออะฟลาลาทอกซิน ด้วย การทดลองนี้ได้ศึกษาการตรวจหา AFB(...)1(...)) ในเมล็ดข้าวโพดและถั่วลิสงป่นด้วยวิธี ELISA โดยใช้การ สกัด AFB(...)1(...)) จากสารตัวอย่างเพียงขั้นตอนเดียว ร่วมกับการใช้ Monoclonal antibody (MAb) ที่มีประสิทธิ ภาพสูง เซลล์ไฮบริโดมาที่แข็งแรงสมบูรณ์ที่ผลิต MAbs ชนิด IgG จำนวน 8 โคลน (AF1,2,3,4,5,6,7 และ 8) ได้ศึกษา เปรียบเทียบ MAb ที่ได้จากโคลนทั้ง 8 ชนิด ในการตรวจสอบ AFB(...)1(...)) โดยวิธี direct competitive ELISA (direct cELISA) ร่วมกับสารคอนจูเกตระหว่าง ABF(...)1(...)) กับเอ็นไซม์ horseradish peroxidase (POD) เป็น maker ซึ่งเตรียมโดยวิธี carbodiimide นำผลการ วิเคราะห์ที่ได้โดยวิธี ELISA ที่เตรียมขึ้นเองมา เปรียบเทียบกับวิธี TLC และน้ำยาสำเร็จรูป ELISA ที่ใช้ ตรวจสอบ AFB1 จากต่างประเทศ (น้ำยา ID Block สหรัฐอเมริกา) ผลการทดลองพบว่า ความไวของวิธี direct cELISA ต่อ AF 1,2,3,4,5,6,7 และ 8 คือ 10, 20, 2, 2.5, 2, 5, 2 และ 2.5 pg ของ AFB1 ตามลำดับ จากการศึกษาปฏิกิริยา cross reaction ของอนุพันธุ์ชนิดต่าง ๆ ของ AFB1 โดยวิธี direct cELISA นั้นพบว่าทุก ๆ MAbs จะทำปฏิกิริยากับ AFG1 ได้ดีพอ ๆ กับ AFB1 และทำปฏิกิริยากับอนุพันธุ์อื่น ๆ ตามลำดับ ดังนี้ AFL I > AFL II > AFB2 > AFG2 > AFB1 ยกเว้น AF 5 จะทำปฏิกิริยากับ AFG1 ได้น้อยกว่า AFB1 สรุปได้ว่าการสกัดสารตัวอย่างด้วย 80 % lmethanol เพียงขั้นตอนเดียวร่วมกับการใช้ MAb ที่ผลิตจากโคลน AF5 (ที่มีความไวสูงสุด) เพื่อตรวจหา AFB1 ในเมล็ดข้าวโพดและ ถั่วลิสงป่นโดยวิธี direct cELISA สามารถวัดได้ค่าต่ำสุด คือ 1 ppb ในขณะที่วิธีการตรวจวัด แบบ TLC ค่าต่ำสุดที่ วัดได้ 10 ppb และยังพบว่าวิธี ELISA นี้สามารถใช้ทดแทน วิธี TLC ได้ดี เพราะว่าผลของการวิเคราะห์ระดับ AFB1 ในตัวอย่างเมล็ดข้าวโพดจำนวนมากโดยวิธี ELISA ที่เตรียม ขึ้นเองมีความสัมพันธ์โดยตรงกับผลของการวัดโดยใช้น้ำยา อีไลซ่าต่างประเทศ และวิธี TLC โดยทางสถิติมีค่า สัมประสิทธิ์ความสัมพันธ์ (r) = 0.92 และ 0.87 สำหรับการ ตรวจวัดในเมล็ดข้าวโพด (p<0.05) และมีค่าสัมประสิทธิ์ ความสัมพันธ์ (r) = 0.94 และ 0.84 สำหรับการตรวจวัดใน ถั่วลิสงป่น (p<0.05).