การวิจัยเชิงคุณภาพนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) เพื่อศึกษาและทราบสถานการณ์ความไม่แน่นอนของชนกลุ่มน้อย ในการขอมีสัญชาติไทย ในเขตอำเภอแม่ฟ้าหลวงจังหวัดเชียงราย (2) เพื่อศึกษาและทราบถึงกระบวนการแสวงหาข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการขอมีสัญชาติไทย ของชนกลุ่มน้อยที่มีสัญชาติไทยแล้ว (3) เพื่อศึกษาและทราบถึงปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการแสวงหาข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการขอมีสัญชาติไทยของชนกลุ่มน้อย โดยการใช้ทฤษฎีการลดความไม่แน่นอนและทฤษฎีการจัดการความไม่แน่นอน เป็นกรอบในการวิเคราะห์กระบวนการแสวงหาข้อมูลข่าวสาร ดำเนินการเก็บข้อมูลระหว่างเดือนกรกฎาคม 2548 ถึงเดือนกันยายน 2548 โดยการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกชนกลุ่มน้อยจำนวน 35 คน ด้วยคำถามปลายเปิดเลือกกลุ่มตัวอย่างจากความสมัครใจ และใช้วิธี Snowball technique ชนกลุ่มน้อยที่ผู้วิจัยสัมภาษณ์มีอายุระหว่าง 18 - 55 ปี ระดับการศึกษาตั้งแต่ไม่ได้รับการศึกษาถึงมัธยมศึกษาตอนปลาย เป็นชาย 15 คน หญิง 20 คน ผลการวิจัยพบว่า ความไม่มีสัญชาติไทยของชนกลุ่มน้อย ทำให้ชนกลุ่มน้อยต้องการที่จะแสวงหาข้อมูลข่าวสารในการขอมีสัญชาติไทย สาเหตุของความไม่แน่นอนของชนกลุ่มน้อยมาจาก (1) การเปลี่ยนแปลงนโยบายของรัฐที่มีอยู่บ่อยครั้งในการให้สัญชาติไทยกับชนกลุ่มน้อย(2) ความเข้าใจผิดหรือความไม่รู้ของชนกลุ่มน้อย ส่วนกระบวนการแสวงหาข้อมูลข่าวสารของชนกลุ่มน้อยในการขอมีสัญชาติไทยสามารถแบ่งได้ 3 ระยะ ตามระยะของความไม่แน่นอนที่เกิดขึ้นคือ ระยะก่อนเข้าสู่กระบวนการขอมีสัญชาติไทย ระยะที่เข้าสู่กระบวนการขอมีสัญชาติไทยและระยะที่ได้รับสัญชาติไทยแล้ว โดยในแต่ละระยะมีวัตถุประสงค์ แหล่งข้อมูล ช่องทาง และเนื้อหาของข้อมูลข่าวสารที่แตกต่างกันไป ชนกลุ่มน้อยแสวงหาข้อมูลด้วยการรอรับ ใฝ่หาและมีปฏิสัมพันธ์กับผู้ที่มีประสบการณ์ในการขอมีสัญชาติไทยและแหล่งข้อมูลอื่น ๆ ด้วยการเข้ากลุ่ม นอกจากนี้ชนกลุ่มน้อยยังมีการหลีกเลี่ยงข้อมูลข่าวสารซึ่งก่อให้เกิดความสับสนเครียด และนำไปสู่การเพิ่มความไม่แน่นอนให้มากขึ้น ส่วนปัจจัยที่เกี่ยวข้องในการแสวงหาข้อมูลข่าวสารของชนกลุ่มน้อยในการขอมีสัญชาติไทยคือ (1) ปัจจัยที่เอื้อต่อการแสวงหาข้อมูลข่าวสาร คือ ระดับการศึกษา และ (2) ปัจจัยที่เป็นอุปสรรคในการแสวงหาข้อมูลข่าวสาร คือ ความอายและความกลัว ความเครียด ความเสียใจและความวิตกกังวล รวมถึงปัจจัยด้านสื่อสารระหว่างบุคคล โดยเฉพาะกับบุคลากรที่เป็นผู้นำคือผู้ใหญ่บ้าน ทั้งวัจนภาษาและอวัจนภาษา อีกทั้งยังมีความลำบากในการแสวงหาข้อมูลข่าวสารเนื่องจากข้อมูลข่าวสารด้านการขอมีสัญชาติไทยยังมี้อยหรือแทบจะไม่มีเลย ทำให้เกิดความไม่เท่าเทียมหรือขาดการรับรู้ข้อมูลข่าวสาร