วิทยานิพนธ์นี้มุ่งศึกษากระบวนการกำหนดนโยบายการพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือของรัฐบาลไทยระหว่าง พ.ศ. 2494-2519 ผลการศึกษาพบว่า นโยบายการพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือของรัฐบาลไทยระหว่างพ.ศ. 2494-2519 ก่อตัวและดำเนินการจากบริบทในสังคมได้แก่ การเมืองการปกครอง การต่างประเทศเศรษฐกิจและทุพภิกขภัย สถาบันที่มีบทบาทในการกำหนดและสะท้อนผลการดำเนินนโยบายการพัฒนาของรัฐบาลคือสถาบันรัฐสภาโดยเฉพาะบทบาทสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรภาคตะวันออกเฉียงเหนือในระยะต่างๆ 3 ระยะ ได้แก่ ระยะ พ.ศ. 2495-2501 ได้นำเสนอปัญหา สะท้อนผลการดำเนินงานและให้ข้อเสนอแนะต่อรัฐบาลด้านการศึกษา ปัญหาทุพภิกขภัยที่เกิดจากลักษณะของที่ตั้งและภูมิศาสตร์ของภาค ส่งผลให้การเพาะปลูกข้าวและพืชไร่ไม่ได้ผล, ระยะ พ.ศ. 2512 และพ.ศ. 2514 ได้เสนอปัญหา สะท้อนผลการดำเนินงาน และข้อเสนอแนะต่อรัฐบาล ด้านความมั่นคงทางการเมืองระหว่างประเทศในภูมิภาคอินโดจีน ปัญหาทุพภิกขภัย ปัญหาจากโครงการพัฒนาของรัฐบาล และระยะ พ.ศ. 2518-2519 ปัญหาสำคัญที่เสนอคือการแก้ปัญหาภัยคอมมิวนิสต์ของรัฐบาลที่ส่งทหาร เจ้าหน้าที่รัฐเข้าไปพัฒนาพื้นที่เป้าหมาย แต่ทหารและเจ้าหน้าที่รัฐกลับทำให้ประชาชนเดือดร้อน ปัญหาสำคัญที่เสนอรองลงมา คือ ปัญหาจากการดำเนินโครงการพัฒนาชลประทาน ซึ่งยังคงสร้างความเดือดร้อนให้แก่ประชาชน องค์กรของรัฐที่มีบทบาทในการกำหนดและดำเนินนโยบายการพัฒนามี 2 ระยะ คือ ระยะก่อนการวางแผนพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติ พ.ศ. 2494-2503 คือ กระทรวงมหาดไทย กระทรวงกลาโหมกระทรวงเกษตร และกระทรวงศึกษาธิการ ร่วมกับองค์กร STEM และ JUSMAG กำหนดนโยบายโดยมีนัยยะทางการเมืองภายในอันสัมพันธ์กับปัญหาความมั่นคงทางการเมืองระหว่างประเทศในภูมิภาคอินโดจีนเป็นสำคัญ โครงการพัฒนาส่วนใหญ่มุ่งเตรียมการต่อต้านภัยคอมมิวนิสต์ในเวียดนามเหนือและลาว มิได้มุ่งพัฒนาเพื่อแก้ไขสภาพเศรษฐกิจอันมาจากสภาพที่ตั้งและภูมิศาสตร์ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และระยะการวางแผนพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พ.ศ. 2504-2519องค์กรของรัฐที่สำคัญคือสภาพัฒนาการเศรษฐกิจแห่งชาติ คณะกรรมการพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวงมหาดไทย กระทรวงกลาโหม กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงเศรษฐการกระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ สภาความมั่นคงแห่งชาติ องค์กรเหล่านี้ปรับเปลี่ยนการกำหนดนโยบายการพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยเน้นด้านเศรษฐกิจเป็นสำคัญ พร้อมกับการพัฒนาเพื่อต่อต้านภัยคอมมิวนิสต์ในภูมิภาคอินโดจีน อันเป็นผลจากความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาลไทยกับสหรัฐอเมริกา การดำเนินนโยบายการพัฒนาเน้นการพัฒนาการคมนาคมเป็นหลัก การเกษตรกรรมและการอุตสาหกรรม รองลงมาตามลำดับ นโยบายดังกล่าวส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจแบบยังชีพไปสู่เศรษฐกิจการค้นทุนนิยม ขณะเดียวกันโครงการพัฒนาชลประทานเพื่อแก้ปัญหาทุพภิกขภัยยังไม่ประสบผล การดำเนินนโยบายดังกล่าวส่งผลให้สัมพันธภาพของประชาชนในท้องถิ่นโดยเฉพาะชาวนาชาวไร่ต้องพึ่งพาพ่อค้ามากขึ้นโดยการกู้ยืมเงิน และอพยพขายแรงงานในต่างถิ่น