วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสืบสร้างระบบเสียงภาษากวยโบราณ แสดงการเปลี่ยนแปลงทางเสียง จากภาษากวยโบราณมาเป็นภาษากวย-กูยปัจจุบัน วิเคราะห์การแปรทางเสียงในภาษากวย-กูยปัจจุบัน และวิเคราะห์การแปรของเสียงตามอายุที่เป็นตัวบ่งชี้การเปลี่ยนแปลงในภาษากวย-กูยถิ่นที่แสดงแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงในอนาคตมากที่สุด ระบบเสียงกวยโบราณ เป็นการสืบสร้างจากกวย-กูยปัจจุบัน 6 หมู่บ้าน แบ่งเป็นกลุ่มกวย4 หมู่บ้าน และกลุ่มกูย 2 หมู่บ้าน กวยโบราณมีสระ 2 ชุด คือ สระโฆษะปกติกับสระโฆษะต่ำทุ้ม สระประสมโฆษะปกติ *i(+,.) และ *u(+,.) ในกวยโบราณ ยังคงเป็น i(+,.) และu(+,.) ในกลุ่มกวย แต่เปลี่ยนเป็น i: และ u: ในกลุ่มกูย สระโฆษะต่ำทุ้ม *a: ยังคงเป็นa: ในกลุ่มกวย แต่เปลี่ยนเป็น i(+,.) ในกลุ่มกูย การศึกษาการแปรทางเสียงในกวย-กูย4 หมู่บ้านที่มีภาษาแวดล้อมแตกต่างกัน พบการแปรที่มาจากการสัมผัสภาษากล่าวคือ กูยบ้านสังแกซึ่งมีความใกล้ชิดกับเขมร ยังคงมีพยัญชนะท้าย -c -(+,h) และ -r เช่นเดียวกับเขมรขณะที่กวยบ้านสำโรงและกวยบ้านโพนผึ้งมีความใกล้ชิดกับลาวไม่ปรากฏเสียงพยัญชนะท้ายดังกล่าวทั้งนี้อาจมาจากอิทธิพลของภาษาลาว เพราะระบบเสียงภาษาลาวก็ไม่มีเสียงพยัญชนะท้ายเหล่านี้เช่นเดียวกัน ส่วนกูยบ้านจอมพระซึ่งเดิมใกล้ชิดกับเขมร ต่อมามีความใกล้ชิดกับไทย ถึงแม้จะยังคงมีพยัญชนะท้าย -c -(+,h) และ -r แต่เสียงเหล่านี้มีการแปรระหว่างรูปแปรซึ่งเป็นเสียงดั้งเดิม คือ [-c] [-(+,h)] และ [-r] กับรูปแปรซึ่งเกิดขึ้นใหม่ คือ[-K] [-n] และ [-l] กูยบ้านสังแก กูยบ้านจอมพระ และกวยบ้านสำโรงซึ่งอยู่ในประเทศไทย มีแนวโน้มที่ระดับเสียงจะเข้ามามีบทบาทในการจำแนกความหมายของคำแทนสระโฆษะปกติและสระโฆษะต่ำทุ้มจึงมีแนวโน้มที่จะกลายเป็นภาษามีวรรณยุกต์ ส่วนกวยโพนผึ้งซึ่งพูดใน สปป.ลาว มีการเปลี่ยนแปลงสัทลักษณะของสระ กล่าวคือ สระโฆษะปกติจะเป็นสระเลื่อนหลัง ส่วนสระโฆษะต่ำทุ้มเป็นสระเลื่อนหน้าและมีแนวโน้มจะเป็นภาษาที่สระมีการจัดระบบใหม่ จากการวิจัยเชิงสถิติถึงการแปรของสระโฆษะต่ำทุ้ม พบว่า ผู้พูดกวย-กูยบ้านสำโรงและบ้านจอมพระยิ่งอายุน้อยลง จะยิ่งใช้รูปแปรสระโฆษะปกติมากกว่ารูปแปรสระโฆษะต่ำทุ้ม แสดงว่าสระโฆษะต่ำทุ้มกำลังจะสูญไป และจะเกิดวรรณยุกต์ขึ้นมาทดแทน