งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาวิจัยเชิงพรรณนา ณ ช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาทักษะทางความคิดในการปรับตัวด้านสัมพันธภาพกับเพื่อนต่างเพศของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายที่สังกัดกรมสามัญ กระทรวงศึกษาธิการในเขตกรุงเทพมหานครและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง โดยใช้การสุ่มตัวอย่างแบบ Multi-stage Cluster Samplingในนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4-6 ได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 2,070 คน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาคือ แบบสอบถามจำนวน 1 ชุด แบ่งเป็น 3 ส่วน ได้แก่ ส่วนที่ 1ข้อมูลส่วนบุคคล ส่วนที่ 2 แบบสอบทักษะทางความคิดในการปรับตัวด้านสัมพันธภาพกับเพื่อนต่างเพศ ส่วนที่ 3 แบบสอบถามการอบรมเลี้ยงดู สถิติที่ใช้ประกอบด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่ามัธยฐาน ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานค่าสูงสุด ค่าต่ำสุด และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ t-test F-test Scheff's methodและ Multiple Regression ผลการศึกษาพบว่า ทักษะทางความคิดในการปรับตัวด้านสัมพันธภาพกับเพื่อนต่างเพศของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายที่สังกัดกรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการในเขตกรุงเทพมหานคร ร้อยละ 73.6 อยู่ในระดับดี เมื่อเปรียบเทียบค่าคะแนนเฉลี่ยทักษะทางความคิดในการปรับตัวด้านสัมพันธภาพกับเพื่อนต่างเพศกับปัจจัยที่ศึกษาพบว่า ปัจจัยด้านเพศ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน แผนการเรียน ระดับชั้นเรียน ประเภทโรงเรียน การใช้เวลาในการทำกิจกรรมร่วมกับเพื่อน ความสัมพันธ์ระหว่างนักเรียน-ครูที่ปรึกษา ความสัมพันธ์ระหว่างนักเรียน-มารดา อายุของมารดา อาชีพของมารดาแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ P<0.05 และ P<0.01 ปัจจัยทำนาย 9 ตัวกล่าวคือ ตัวแปรอิสระที่มีผลเชิงบวก แผนการเรียน ระดับชั้นเรียน ประเภทโรงเรียนส่วนตัวแปรอิสระที่มีผลเชิงลบ ได้แก่ เพศ อายุของมารดา ความสัมพันธ์กับมารดากิจกรรมการออกกำลังกายกับครอบครัว ความสัมพันธ์กับครู สามารถอธิบายการเปลี่ยนแปลงของตัวแปรตามได้ร้อยละ 5.6