วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ระบบเสียงภาษาดาระอั้ง บ้านนอแลอำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ ด้วยวิธีการทางสัทวิทยาหน่วยเสียง และวิเคราะห์ระดับเสียงสูง-ต่ำประจำคำและความสั้น-ยาวของเสียงสระด้วยวิธีการทางกลสัทศาสตร์เพื่อช่วยยืนยันผลการวิเคราะห์ทางสัทวิทยา ประกอบกับศึกษาลักษณะการเปลี่ยนแปลงทางเสียงบางประการจากภาษาปะหล่องดั้งเดิมซึ่งมีผู้สืบสร้างไว้แล้วมาเป็นเสียงในภาษาดาระอั้งเพื่อใช้เป็นเกณฑ์ในการจัดภาษาระอั้งไว้ในกลุ่มย่อยของสาขาปะหล่องอิก ตระกูลมอญ-เขมรที่เหมาะสม ระบบพยัญชนะของภาษาดาระอั้ง ประกอบด้วยพยัญชนะ 31 หน่วยเสียง คือ /ph, th,ch, kh, p, t, c, k, (...), b, d, (...), g, f, s, h, m, n, (...), (...),l, r, j, m, n, (...), (...) l, r, w, j/ ทุกหน่วยเสียงสามารถปรากฏเป็นพยัญชนะต้นได้แต่มีเพียง 16 หน่วยเสียง ได้แก่ /p, t, c, k, (...), b, d, (...), g, m, n,(...), (...), (+,h), h, w, j/ เท่านั้นที่สามารถปรากฏในตำแหน่งท้ายพยางค์ได้ และพยัญชนะควบกล้ำ 10 เสียง คือ /phr, khr, pl, kl, pr, kr, bl, gl, br, gr/ ในเรื่องระบบสระของภาษาดาระอั้ง พบว่าความแตกต่างในเรื่องความสั้น-ยาวของเสียงสระมีนัยสำคัญทางภาษาศาสตร์ ภาษานี้มีสระเดี่ยวทั้งสิ้น 18 หน่วยเสียง ได้แก่/i, i:, e, e:, (+,e), (+,e):, (...), (...):, (...), (...):, a, a:, u, u:,o, o:, (...), (...):/ และมีสระประสม 6 หน่วยเสียงคือ /i(...), ia, ai, au, u(...),ua/ ภาษาดาระอั้งเป็นภาษาไม่มีวรรณยุกต์ แต่มีระดับเสียงสูง-ต่ำประจำคำ 4 ลัษณะคือ เสียงกลางระดับ เสียงต่ำระดับ เสียงสูงระดับ และเสียงสูงตก ผลการวิเคราะห์ค่าระยะเวลาและค่าความถี่มูลฐานในภาษาดาระอั้ง ช่วยยืนยันผลการวิเคราะห์ทางสัทวิทยา นั่นคือ ความแตกต่างระหว่างสระสั้นและสระยาวมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่ระดับเสียงสูง-ต่ำเป็นเพียงสัทลักษณะประจำโครงสร้างพยางค์เท่านั้น ไม่มีนัยสำคัญทางภาษาศาสตร์เพราะสามารถทำนายได้จากโครงสร้างพยางค์ รูปแบบการเปลี่ยนแปลงทางเสียงจากภาษาปะหล่องดั้งเดิมชี้ให้เห็นว่า ภาษาดาระอั้งควรอยู่ในกลุ่มย่อยเดียวกับภาษาดารัง ซึ่งเป็นภาษากลุ่มปะหล่อง-เรียงในสาขาย่อยปะหล่องตะวันตก