~bความเป็นมา~b ปัจจุบันปริมาณโลหิตบริจาคที่ปลอดภัยยังไม่เพียงพอกับความต้องการใช้โลหิตขั้นต่ำของประเทศ การจัดหาผู้บริจารโลหิตที่ปลอดภัยอย่างต่อเนื่องจึงจำเป็นและนักเรียนจัดเป็นกลุ่มที่มีอัตราการติดเชื้อในโลหิตค่อนข้างต่ำและสามารถบริจาคได้นานแต่ทว่าอัตราการบริจาคโลหิตในกลุ่มนี้กลับลดลงทุกปี ดังนั้นปัจจัยอะไรบ้างที่มีผลต่อการบริจาคโลหิตของประชากรกลุ่มนี้จึงน่าที่จะทำการศึกษา ~bวัตถุประสงค์~b เพื่อศึกษาอัตราการบริจาคโลหิต และปัจจัยที่ส่งเสริมการบริจาคโลหิตในกลุ่มนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย สังกัดสำนักงานคณะกรรมการศึกษาขั้นพื้นฐานและระดับอาชีวศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการ การอาชีวศึกษา ภาครัฐบาลในเขตกรุงเทพมหานคร ปีการศึกษา 2546 ~bรูปแบบการวิจัย~b เป็นการศึกษาเชิงพรรณนา ณ จุดเวลาใด เวลาหนึ่ง ~bประชากรตัวอย่าง~b นักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายและระดับอาชีวศึกษาจำนวน1,605 คน จาก 9 โรงเรียน โดยวิธีการสุ่มจากโรงเรียนทั้งหมด 136 โรงเรียน(จำนวน 130,726 คน) ~bเครื่องมือวิจัย~b เป็นแบบสอบถามชนิดตอบเอง ซึ่งผ่านการทดสอบแล้ว ~bการรวบรวมข้อมูล~b ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ 2547 มีผู้ตอบกลับ 1,469 คนจากทั้งหมด 1,605 คน (91.53%) ~bสถิติที่ใช้~b Chi - square test ~bผลการศึกษา~b นักเรียนส่วนใหญ่มีอายุตั้งแต่ 17 ปี 58.9% สัดส่วน ชาย:หญิงเท่ากับ 1.2:1 มีน้ำหนักตัว 45 กก. ขึ้นไป 86.8% ไม่มีโรคประจำตัว 86.7% จากข้อมูลข้างต้นพบว่ามีนักเรียนอยู่ในเกณฑ์ที่บริจาคโลหิตได้ 42.6% อัตราการบริจาคโลหิตของนักเรียนโดยรวม 9.2% แต่พบว่าอัตราการบริจาคโลหิตของนักเรียนในกลุ่มโรงเรียนที่ปัจจุบันยังเข้าร่วมโครงการฯ เคยเข้าร่วมแต่หยุด และกลุ่มที่ไม่เคย มีอัตราแตกต่างกันค่อนข้างชัดเจน (17.7%, 5.5%, 4.0% ตามลำดับ) เหตุผลในการบริจาคโลหิตครั้งแรกคือเพื่อช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ (85.2%) แรงผลักดันในการบริจาค 3 อันดับแรก คือเพื่อน ครู และคนในครอบครัว (25.9%, 20.0%, 17.0% ตามลำดับ) เวลาบริจาคจะไปกับเพื่อนถึง 74.8% เหตุผลสำคัญที่ไม่เคยบริจาคโลหิตเพราะ กลัวเข็ม/กลัวเจ็บ 42.2%แต่ในอนาคตนักเรียนกลุ่มนี้ตั้งใจจะบริจาคโลหิต 54.8% นักเรียนราวครึ่งหนึ่งยังมีความรู้เรื่องของโลหิตน้อย ทั้งเรื่องทั่วไป เกณฑ์ผู้บริจาคโลหิต และสถานที่รับบริจาคโลหิต (42.9%, 64.1% 48.9% ตามลำดับ) นักเรียนในกลุ่มโรงเรียนที่เข้าร่วมโครงการบริจาคโลหิตในปัจจุบันมีความรู้สูงกว่ากลุ่มที่เคยแต่หยุดเข้าร่วมและไม่เคยเข้าร่วมโครงการ ในด้านทัศนคติของนักเรียนที่เคย ส่วนใหญ่ให้คะแนนระดับสูงในกิจกรรมส่งเสริมการบริจาคโลหิต 3 อันดับแรก ได้แก่ มีหน่วยรับบริจาคเคลื่อนที่ ครูเป็นแบบอย่าง และผู้บริหารสนับสนุนกิจกรรม (73%, 65%, 61.8% ตามลำดับ) จากการศึกษายังพบว่าพฤติกรรมเคยบริจาคโลหิตหรือไม่เคย มีค่าเฉลี่ยแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) จากปัจจัยต่อไปนี้ สังกัดโรงเรียน โรงเรียนเข้าร่วมโครงการฯครูเพื่อนสนิท คนในครอบครัวเคยบริจาค ความรู้และการประชาสัมพันธ์ ~bสรุป~b ปัจจัยที่ส่งเสริมการบริจาคโลหิตที่สำคัญทั้งส่วนบุคคลคือ ครู เพื่อนสนิท คนในครอบครัว และการเข้าร่วมโครงการ การบริจาคโลหิตของโรงเรียนอย่างต่อเนื่อง มีอิทธิพลและแรงผลักดันอย่างมากต่ออัตราการบริจาคโลหิตของนักเรียน การให้ความรู้ ประชาสัมพันธ์ และการสนับสนุนให้โรงเรียนเข้าร่วมกิจกรรม จะพัฒนาให้นักเรียนตระหนัก ถึงความสำคัญของการบริจาคโลหิต รู้จักเสียสละ กล้าหาญ ดูแลสุขภาพให้เหมาะกับการบริจาค โลหิตที่ปลอดภัย ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของนักเรียนเองและผู้อื่น ซึ่งควรจะมีการส่งเสริม ในทุกโรงเรียน