ไวรัสตับอักเสบ บี เป็นปัญหาสำคัญต่อสุขภาพประชากรโลก ประมาณว่ามีผู้เป็นพาหะไวรัสตับอักเสบ บี ประมาณ 350 ล้านคนทั่วโลก และในอนาคต 25-30 % ของผู้เป็นพาหะเหล่านี้ จะดำเนินโรคไปสู่ภาวะตับอักเสบเรื้อรังและมะเร็งตับ ไวรัสตับอักเสบ บียังพบได้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมกลุ่มที่ใกล้เคียงกับมนุษย์ เช่น ซิมแปนซี, ชะนี,อุรังอุตัง, กอริลา และ woolly monkey ชะนีเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองที่มีถิ่นกำเนิดในบริเวณเอเซียตะวันออกเฉียงใต้และเคยพบชุกชุมในประเทศไทย ปัจจุบันมีการลักลอบจับชะนีป่าผิดกฎหมายเป็นจำนวนมาก ชะนีที่ได้รับการช่วยเหลือโดยกรมป่าไม้ ได้รับการดูแลอยู่ที่สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่ากระบกคู่ จังหวัดฉะเชิงเทรา โดยได้มีการจัดตั้งโครงการดูแลสุขภาพและตรวจกรองหาการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ บี เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของโรคก่อนที่จะนำกลับคืนสู่ป่า จากการศึกษาชะนีจำนวนทั้งหมด 101 ตัวพบว่าร้อยละ 38.61 (39/101) เคยได้รับเชื้อไวรัสตับอักเสบ บี ในจำนวนนี้ 19 ตัวเป็นพาหะของโรค โดยตรวจพบ HBV DNA, HBsAg และไม่พบแอนติบอดีต่อ S โปรตีน การทำงานของตับวัดจากระดับเอนไซม์อลานีนอะมิโนทรานเฟอร์เรส (ALT) ของชะนีในกลุ่มที่เป็นพาหะ(68.75(+,ฑ)48.12 U/I) สูงกว่ากลุ่มที่ไม่เป็นพาหะ (33.04(+,ฑ)15.91 U/I)อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (~ip~i<0.05) การศึกษาการแพร่กระจายของไวรัสตับอักเสบ บีจาแม่ไปสู่ลูกชะนี (vertical transmission) จำนวน 2 คู่ โดยตรวจหาลำดับเบสของบริเวณที่มีความแปรปรวนมากที่สุดคือยีน ~iPreS1~i พบว่ามีความคล้ายคลึงกันระหว่างแม่-ลูกชะนี ร้อยละ 98.61 และ 99.45 นอกจากนี้ การศึกษาการแพร่กระจายโรคระหว่างชะนีโดยทางเพศสัมพันธ์ หรือการต่อสู้กันระหว่างชะนีที่อยู่ในกรงเดียวกัน (horizontaltransmission) พบว่ามีความเป็นไปได้สูงเนื่องจากตรวจพบ HBsAg และ HBV-DNA ในน้ำลายชะนีที่เป็นพาหะ การศึกษาด้วยกล้องจุลทรรศอิเลคตรอน พบโครงสร้างลักษณะของไวรัสตับอักเสบ บี ในคนและชะนี มีขนาดและรูปร่างคล้ายคลึงกัน การจำแนกไวรัสตับอักเสบ บีของชะนีในระดับโมเลกุล พบว่าไม่สามารถจำแนกจีโนทัยป์ของไวรัสได้ โดยวิธี RFLPตามหลักการเดียวกับการจำแนกไวรัสมนุษย์ได้ การเปลี่ยนแปลงของนิวคลีโอไทด์ที่1762/1764 บริเวณ precore promoter ยีน พบได้ในชะนี 4 ตัว ในขณะที่พาหนะของเชื้อไวรัส บี 4 ตัว ตรวจไม่พบแอนติบอดีต่อโปรตีน core ในการจัดจำแนกโดยความเกี่ยวข้องกันทางพันธุ-กรรม (phylogenetic tree) ของ ~iPreS1~i ยีนและพันธุกรรมทั้งหมดของไวรัส(whole genome) สามารถแยกไวรัสตับอักเสบ บี ของชะนี ออกจากไวรัสตับอักเสบ บีที่พบในสัตว์อื่นๆ รวมทั้งมนุษย์ได้อย่างชัดเจน การทำแผนที่ของแอนติเจนบริเวณผิวของไวรัสตับอักเสบ บี เปรียบเทียบระหว่างไวรัสที่พบในชะนีและมนุษย์ พบว่ามีความคล้ายคลึงกันมากในส่วนที่เป็นบริเวณจับจำเพาะของแอนติบอดีต่อ HBsAg โดยการทดสอบด้วยวิธีELISA อนุภาคของไวรัสตับอักเสบ บี ชะนีสามารถถูกจับได้โดยแอนติบอดีจากผู้ที่ได้รับวัคซีนแล้ว โดยการทดสอบด้วย inhibition binding assay การแสดงออกของแอนติเจนบริเวณผิวของไวรัสตับอักเสบ บี ที่พบในชะนีและมนุษย์ในเซลล์เพาะเลี้ยง CHO ทำได้โดยการโคลนยีนที่ควบคุมการผลิตโปรตีนนี้ลงในพาหนะ (vector) ที่จำเพาะกับเซลล์สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม การแสดงออกของโปรตีนในเซลล์ CHO สามารถวัดได้โดยการย้อมด้วยแอนติบอดี(immunostaining) และพบว่าโปรตีนที่ผลิตออกมามีการหลั่งออกมานอกเซลล์ แต่ไม่สามารถทดสอบการจับของโปรตีนนี้กับบริเวณผิวของเซลล์ตับมนุษย์ได้ การทดสอบการเพิ่มจำนวนของไวรัสตับอักเสบ บี ในเซลล์ตับมนุษย์ โดยใช้น้ำเหลืองของชะนีที่เป็นไวรัสตับอักเสบ บีและเซลล์ตับมนุษย์ HepG2 เลี้ยงในอาหารเลี้ยงเชื้อที่มี dimethylsulfoxide (DMSO)เป็นเซลล์เป้าหมาย พบว่าไวรัสตับอักเสบ บี ชะนี มีการเพิ่มจำนวนได้ในเซลล์มนุษย์โดยตรวจพบไวรัสในรูป cccDNA ได้ภายใน 14 วันหลังการทดลอง โดยสรุป การแพร่กระจายของไวรัสตับอักเสบ บี ในชะนีสามารถเกิดขึ้นได้และอุบัติการณ์การติดเชื้อไวรัสในชะนีที่ถูกจับเป็นสัตว์เลี้ยงพบได้สูง ถึงแม้ว่าการจัดจำแนกจีโนทัยป์และการแจกแจงความเกี่ยวข้องทางพันธุกรรม แสดงให้เห็นว่า ไวรัสตับอักเสบ บี ในชะนี มีความแตกต่างจากไวรัสที่พบในมนุษย์ แต่ในส่วนโครงสร้างและแอนติเจนบริเวณผิวของไวรัสทั้ง 2 ชนิดมีความคล้ายคลึงกันมาก นอกเหนือจากนี้ไวรัสในชะนียังสามารถถูกยับยั้งได้โดยอิมมูนแอนติบอดีต่อ HBsAg จากคนที่ได้รับการฉีดวัคซีนแล้ว ถึงแม้ว่า การติดต่อของไวรัสตับอักเสบ บี ระหว่างมนุษย์และชะนีในธรรมชาติจะไม่สามารถยืนยันได้ในการศึกษานี้ เนื่องจากการจับกันระหว่างไวรัสของชะนีกับโปรตีนของเซลล์มนุษย์ที่ยังไม่สามารถพิสูจน์ได้แต่ก็แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า ไวรัสตับอักเสบ บี ชะนีสามารถเพิ่มจำนวนในเซลล์ตับเพาะเลี้ยงของมนุษย์ได้ ดังนั้น การฉีดวัคซีนให้กับชะนีที่ไม่มีภูมิต้านทานและคนงานดูแลสัตว์ จึงเป็นแนวทางที่ควรปฏิบัติในการป้องกันการแพร่กระจายของไวรัสตับอักเสบ บี