การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบวิธีการติดตามอาการไม่พึงประสงค์จากยาดำเนินการโดยเภสัชกร 2 วิธีคือ วิธีติดตามคำสั่งเตือนภัย โดยการทบทวนคำสั่งการใช้ยาของแพทย์ในแฟ้มประวัติผู้ป่วยได้แก่คำสั่งหยุดยา คำสั่งลดขนาดยา คำสั่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ และคำสั่งใช้ยาเพื่อรักษาอาการไม่พึงประสงค์ กับวิธีติดตามเชิงลึก โดยการทบทวนจากแฟ้มประวัติผู้ป่วยและการสัมภาษณ์ผู้ป่วย เพื่อสืบหาอาการไม่พึงประสงค์นำมาเปรียบเทียบในด้าน จำนวน กลุ่มยา ลักษณะ ระบบอวัยวะ การป้องกันระดับความรุนแรงของ อาการไม่พึงประสงค์ที่พบระยะเวลาที่ใช้ในการติดตามอาการไม่พึงประสงค์จากยาของแต่ละวิธีดำเนินการเก็บข้อมูลตั้งแต่เดือนตุลาคม 2543 ถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2544 ณ หอผู้ป่วยอายุรศาสตร์ 2 และ3 โรงพยาบาล จุฬาลงกรณ์ จากการติดตามผู้ป่วย 433 ราย เป็นเพศชาย 224 ราย เพศหญิง209 ราย อายุเฉลี่ย 51.9 ปี ((+,ฑ) 17.9 ปี) จำนวนขนานยาที่ได้รับเฉลี่ย8.5 ขนาน((+,ฑ)5.7 ขนาน) จำนวนวันที่นอนโรงพยาบาลเฉลี่ย 9.0 วัน((+,ฑ) 9.8 วัน) วิธีการคำสั่งเตือนภัยพบผู้ป่วยที่เกิดอาการไม่พึงประสงค์พบมากในกลุ่มยาที่ออกฤทธิ์ต่อหัวใจและหลอดเลือด (ร้อยละ 34.1) ระบบอวัยวะที่พบเกิดอาการไม่พึงประสงค์บ่อยที่สุดได้แก่ระบบทางเดินอาหาร ระบบหัวใจและหลอดเลือด(ร้อยละ 18.2) พบอาการไม่พึงประสงค์ในความรุนแรงระดับ 3 มากที่สุด (ร้อยละ 40.9)อาการไม่พึงประสงค์ที่พบส่วนใหญ่ไม่ร้ายแรง (ร้อยละ 75.0) อาการไม่พึงประสงค์ที่ป้องกันได้ พบร้อยละ 38.6 และระยะเวลาในการติดตามเฉลี่ยในผู้ป่วย 1.6 นาที((1.4 นาที) ต่อราย ต่อวัน วิธีติดตามเชิงลึก พบผู้ป่วยที่เกิดอาการไม่พึงประสงค์51 ราย จำนวน 76 ปัญหา คิดเป็นอุบัติการณ์ ร้อยละ 11.8 อาการไม่พึงประสงค์พบมากในกลุ่มยาต้านมะเร็ง (ร้อยละ 27.6) ระบบอวัยวะที่พบเกิดอาการ ไม่พึงประสงค์บ่อยที่สุดได้แก่ ระบบทางเดินอาหาร (ร้อยละ 21.1) พบอาการไม่พึงประสงค์ในความรุนแรงระดับ 3 มากที่สุด (ร้อยละ 39.5) อาการไม่พึงประสงค์ที่พบส่วนใหญ่ ไม่ร้ายแรง(ร้อยละ 59.2) อาการไม่พึงประสงค์ที่ป้องกันได้ พบร้อยละ 30.3 ระยะเวลาในการติดตามเฉลี่ยในผู้ป่วย 7.6 ปี((+,ฑ)3.3 นาที) ต่อรายต่อวัน วิธีติดตามเชิงลึกพบจำนวนผู้ป่วยที่เกิดอาการไม่พึงประสงค์จากยามากกว่าจากที่พบโดยวิธีติดตามคำสั่งเตือนภัย แต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ(p >0.05) วิธีติดตามเชิงลึกจะพบจำนวนปัญหาอาการไม่พึงประสงค์มากกว่าวิธีติดตามคำสั่งเตือนภัยอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05)เวลาที่ใช้ในวิธีติดตามเชิงลึกมากกว่าวิธีติดตามคำสั่งเตือนภัยอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) วิธีติดตามเชิงลึกจะพบอาการไม่พึงประสงค์จากยาได้ครอบคลุมมากกว่าที่พบโดยวิธีติดตามคำสั่งเตือนภัยทั้งจำนวนกลุ่มยาที่ทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ ลักษณะอาการไม่พึงประสงค์ระบบอวัยวะที่เกิดอาการไม่พึงประสงค์ อาการไม่พึงประสงค์ที่ป้องกันได้ระดับความรุนแรงและระดับความร้ายแรงของอาการไม่พึงประสงค์ดังนั้นการที่เภสัชกรจะได้เข้ามามีส่วนร่วมใน การดูแลการใช้ยาในผู้ป่วยร่วมกับแพทย์ พยาบาล โดยดำเนินการติดตามอาการไม่พึงประสงค์จากยาในโรงพยาบาลโดยวิธีติดตามเชิงลึกจึงเป็นวิธีที่ดีและเหมาะสมอย่างยิ่งในการที่จะทำให้การดูแลรักษาผู้ป่วยมีประสิทธิภาพและความปลอดภัยเพิ่มมากขึ้น