การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ตัวแปรจำแนกบัณฑิตพยาบาลศาสตร์ที่มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงและต่ำ วิทยาลัยพยาบาล สังกัดกระทรวงสาธารณสุข กลุ่มตัวอย่างเป็นบัณฑิตพยาบาลศาสตร์ สังกัดกระทรวงสาธารณสุข ที่สำเร็จการศึกษาในปีการศึกษา 2543 แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือกลุ่มบัณฑิตพยาบาลศาสตร์ที่มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูง จำนวน 156 คน และกลุ่มบัณฑิตพยาบาลศาสตร์ที่มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนต่ำจำนวน 206 คน ซึ่งได้จากการสุ่มกลุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้น (stratefied random sampling)เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม ซึ่งประกอบด้วยคำถามทั้งหมด 5 เรื่อง คือ ความมีวินัยในตนเอง เจตคติต่อวิชาชีพพยาบาล จุดมุ่งหมายทางการเรียน พฤติกรรมการเรียนและสภาพแวดล้อมของวิทยาลัยพยาบาล การวิเคราะห์ข้อมูลโดยคำนวณค่าร้อยละ ค่าคะแนนเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์จำแนกเพื่อหาตัวแปรสำคัญที่สามารถจำแนกกลุ่ม (Discriminant Analysis) โดยใช้ Wilks' Lambda เป็นตัวเปรียบเทียบแห่งการจำแนกสมการ ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ ตัวแปรที่สามารถจำแนกบัณฑิตพยาบาลศาสตร์ที่มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูง และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนต่ำ วิทยาลัยพยาบาล สังกัดกระทรวงสาธารณสุข ประกอบด้วยปัจจัยสำคัญ 4 ประการคือ ปัจจัยเกี่ยวกับความมีวินัยในตนเอง ประกอบด้วย ความเชื่อมั่นในตนเอง ความตั้งใจ ความอดทน และ ความเป็นผู้นำ ซึ่งคาดประมาณการจำแนกได้ร้อยละ 76.1ปัจจัยเกี่ยวกับเจตคติต่อวิชาชีพพยาบาล ประกอบด้วยค่านิยมของสังคม ลักษณะวิชาชีพการปฏิบัติงาน และควมสัมพันธ์กับผู้ร่วมงานและผู้ใช้บริการ ซึ่งคาดประมาณการจำแนกได้ร้อยละ 65.8 ปัจจัยเกี่ยวกับพฤติกรรมการเรียน คาดประมาณการจำแนกได้ร้อยละ 71.6และปัจจัยเกี่ยวกับสภาพแวดล้อมของวิทยาลัยพยาบาล ประกอบด้วย สภาพแวดล้อมด้านกายภาพสภาพแวดล้อมด้านจิตใจและสังคม คาดประมาณการจำแนกได้ร้อยละ 68.4 และได้สมการแสดงน้ำหนักของตัวแปรแต่ละตัวที่สัมพันธ์กับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของบัณฑิตพยาบาลศาสตร์คือ Z = -0.428 (DISCIPLINE*)-0.357 (ATTITUDE*)-0.028 (LEARNING OBJECTIVE) +0.922 (BEHAVIOR*) + 0.178 (ENVIRONMENT*)