ประชาพิจารณ์ เป็นมาตรการหนึ่งในการควบคุมการใช้อำนาจรัฐขององค์กรฝ่ายปกครอง และเป็นเครื่องมือส่งเสริมการมีส่วนร่วมการเมืองของประชาชนในระบอบประชาธิปไตย แต่การจัดทำประชาพิจารณ์ในประเทศไทยที่ผ่านมาไม่อาจบรรลุเป้าหมายของประชาพิจารณ์เท่าที่ควร ในการวิจัยครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักเกณฑ์ และวิธีการประชาพิจารณ์ รวมทั้งปัญหา และข้อบกพร่องตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะโดยวิธีประชาพิจารณ์พ.ศ.2539 ปัญหาและข้อบกพร่องของการจัดทำประชาพิจารณ์ในประเทศไทยรวมทั้งวิเคราะห์หลักเกณฑ์และวิธีการประชาพิจารณ์ที่เหมาะสมสำหรับประเทศไทยโดยใช้วิธีวิจัยเอกสารศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายเรื่องประชาพิจารณ์ของประเทศสหรัฐอเมริกา ประเทศอังกฤษ และประเทศฝรั่งเศสและนำกรณีศึกษาการจัดทำประชาพิจารณ์ห้าโครงการมาเป็นกรณีศึกษา ผลการศึกษาพบว่าระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะโดยวิธีประชาพิจารณ์ พ.ศ.2539 ยังขาดความชัดเจนหลายประการโดยเฉพาะที่เกี่ยวกับโครงการของรัฐ ช่วงเวลาการจัดทำประชาพิจารณ์การกำหนดองค์ประกอบและที่มาของคณะกรรมการประชาพิจารณ์ การกำหนดให้ผู้แต่งตั้งคณะกรรมการประชาพิจารณ์เป็นผู้เปิดเผยรายงานการจัดทำประชาพิจารณ์ และการสร้างความเชื่อมั่นในกระบวนการประชาพิจารณ์ นอกจากนี้ ผลการศึกษาการจัดทำประชาพิจารณ์ในประเทศไทยยังพบปัญหาการปรับแนวคิดประชาพิจารณ์ให้เหมาะสมกับบริบทของสังคมและวัฒนธรรมของประเทศไทยที่ยังไม่พร้อมกับการเผชิญความขัดแย้งซึ่งหน้า ปัญหาองค์ความรู้ของผู้เกี่ยวข้องที่ยังมีความเข้าใจแนวคิดประชาพิจารณ์ไม่ถูกต้อง รวมทั้งปัญหาการที่รัฐได้ใช้ประชาพิจารณ์ เป็นกลไกในการแก้ไขความขัดแย้งทางด้านความคิดเห็นเกี่ยวกับการดำเนินโครงการ ผู้วิจัยได้เสนอแนวทางแก้ไขปัญหาดังต่อไปนี้ แก้ไขคำนิยามโครงการของรัฐกำหนดช่วงเวลาการจัดทำประชาพิจารณ์โครงการให้มีความชัดเจนและเกิดปัญหาการตีความให้น้อยที่สุด แก้ไของค์ประกอบ ที่มา และอำนาจของคณะกรรมการประชาพิจารณ์ที่จะพิจารณาเปิดเผยรายงานประชาพิจารณ์ได้ จัดรูปแบบการประชาพิจารณ์ที่หลีกเลี่ยงการเผชิญหน้าระหว่างผู้ที่มีความคิดเห็นไม่ตรงกันโดยอาจให้มีการประชาพิจารณ์ทางเอกสาร หรืออาจให้แต่ละกลุ่มจัดตัวแทนในสัดส่วนจำนวนที่เท่ากันเพื่อประชุมประชาพิจารณ์พัฒนาความรู้เกี่ยวกับแนวคิดประชาพิจารณ์แก่ผู้เกี่ยวข้องเพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ถูกต้อง และปรับปรุงหลักเกณฑ์และวิธีการประชาพิจารณ์ที่ทุกฝ่ายสามารถเข้ามามีส่วนร่วมในทุกขั้นตอนเท่าที่สามารถกระทำได้