การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยที่ใช้แบบการวิจัยเชิงสำรวจเพื่อศึกษาพันธภาระต่อการศึกษาและใช้กรณีศึกษาในการทดสอบรูปแบบ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพันธภาระต่อการศึกษาของนิสิตนักศึกษา ศึกษาปัจจัยและบริการต่าง ๆ ที่มีผลในการสนับสนุนพันธภาระต่อการศึกษาของนิสิตนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาและพัฒนารูปแบบการบริการนิสิตนักศึกษาเพื่อสนับสนุนพันธภาระต่อการศึกษาในสถาบันอุดมศึกษา แบบการวิจัยเชิงสำรวจใช้แบบสอบถามกับนิสิตนักศึกษากลุ่มตัวอย่างจำนวน 2,377 คน และใช้กรณีศึกษากับนักศึกษากลุ่มทดลองที่มีพันธภาระต่อการศึกษาต่ำ จำนวน 8 คน ผลการวิจัยเชิงสำรวจ พบว่า พันธภาระต่อการศึกษาของนิสิตนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาอยู่ในระดับมากและปัจจัยที่มีผลในการสนับสนุนพันธภาระต่อการศึกษา 3 ปัจจัยแรกได้แก่ (1) ภูมิหลัง คือ อาชีพของมารดา ระดับการศึกษาของมารดาและผู้เป็นกำลังใจสำคัญตามลำดับ (2) ปัจจัยในสถาบัน คือ การได้ทำกิจกรรม โปรแกรมการช่วยเหลือและการได้เรียนในสาขาวิชาที่ต้องการ ตามลำดับ (3) ด้านบริการ พบว่าบริการที่มีผลในการสนับสนุนพันธภาระต่อการศึกษา ได้แก่ บริการต่าง ๆ ของมหาวิทยาลัยทำให้รักและผูกพัน คู่มือนิสิตนักศึกษาและมหาวิทยาลัยดูแลด้านความปลอดภัยเป็นอย่างดี ตามลำดับ รูปแบบการบริการนิสิตนักศึกษาเพื่อสนับสนุนพันธภาระต่อการศึกษาที่ทดลองกับกรณีศึกษาประกอบด้วย 4 ส่วน คือ (1) มีองค์กร เป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบเกี่ยวกับการพัฒนานิสิตนักศึกษาระดับคณะ (2) ผู้รับผิดชอบ คือ คณะกรรมการสนับสนุนพันธภาระต่อการศึกษา (3) การดำเนินการ ใช้แบบวัดพันธภาระต่อการศึกษาและจัดให้นิสิตนักศึกษาที่มีพันธภาระต่อการศึกษาต่ำเข้าโปรแกรมการสนับสนุนพันธภาระต่อการศึกษา ได้แก่โปรแกรมแผนการเรียนสำเร็จรูป 7 หน่วยกิต โปรแกรมทัศนศึกษา 3 ครั้งและโปรแกรมการประชุม 6 ครั้ง โดยใช้เวลาตลอดภาคฤดูร้อน (4) การประเมิน ประเมินโปรแกรมต่าง ๆประเมินพฤติกรรมโดยทั่วไปของนิสิตนักศึกษาและประเมินผลพันธภาระต่อการศึกษาของนิสิตนักศึกษาก่อนและหลังการทดสอบรูปแบบ ผลการทดสอบรูปแบบกับกรณีศึกษา พบว่า หลังการทดสอบนักศึกษามีพันธภาระต่อการศึกษาเพิ่มขึ้นกว่าก่อนการทดสอบ และนักศึกษาทั้งหมดยังศึกษาอยู่ต่อไปในสถาบันกลุ่มตัวอย่างประเมินโปรแกรมต่าง ๆ ว่าได้รับความรู้และประโยชน์อยู่ในระดับมากจากการประเมินพฤติกรรม นักศึกษามีความกระตือรือร้น รื่นเริง แจ่มใสมากขึ้น โดยนักศึกษากลุ่มทดลอง มีความสนใจในการเรียนและมีผลการเรียนดี ทำกิจกรรมมากขึ้น และมีความภาคภูมิใจในสถาบันมากขึ้น