การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาหลักสูตรพลเมืองศึกษาโดยใช้ฐานข้อมูลชุมชน ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. การพัฒนาหลักสูตร ได้หลักสูตรและเอกสารประกอบหลักสูตรพลเมืองศึกษาสำหรับใช้เป็นรายวิชาบังคับเลือก ในกลุ่มวิชาสังคมศึกษา ระดับมัธยมศึกษาตอนต้นโดยมีองค์ประกอบของหลักสูตรที่ได้พัฒนาขึ้นคือ (1) หลักการและเหตุผล (2) โครงสร้างของหลักสูตร ซึ่งประกอบด้วย คำอธิบายรายวิชา จุดประสงค์รายวิชา และเนื้อหาสาระของหลักสูตร (3) การนำหลักสูตรไปใช้ (4) การจัดกิจกรรมการเรียนการสอน และ(5) แนวทางการวัดและประเมินผล 2. การทดลองใช้หลักสูตรที่พัฒนาขึ้นกับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ปีการศึกษา 2541 ในโรงเรียนมัธยมศึกษาส่วนกลางกลุ่มที่ 1 ในกรุงเทพมหานคร จำนวน120 คน แบ่งออกเป็นกลุ่มทดลอง 3 กลุ่ม โดยวิธีสุ่มเข้ากลุ่ม ผลปรากฎว่าคะแนนวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของกลุ่มทดลองทั้ง 3 กลุ่มสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดคือร้อยละ 50 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 กลุ่มทดลองทั้ง 3 กลุ่มมีคะแนนพัฒนาการการเรียนรู้ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 คะแนนเฉลี่ยของแบบประเมินตนเองของกลุ่มทดลองทั้ง 3 กลุ่มสูงกว่าก่อนเรียน คะแนนเฉลี่ยจากแบบวัดเชิงสถานการณ์ภายหลังเรียนและระดับคุณลักษณะที่พึงประสงค์ภายหลังเรียนของกลุ่มทดลองทั้ง 3 กลุ่ม สูงกว่าก่อนเรียน และคะแนนวัดเจตคติต่อหลักสูตรพลเมืองศึกษาของกลุ่มทดลองทั้ง 3 กลุ่ม ก่อนเรียนกับภายหลังเรียน พบว่าไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ .05