การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ วิเคราะห์การอนุมานสาเหตุของความสำเร็จและความล้มเหลวในการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 1,435 คน สุ่มจากโรงเรียนมัธยมศึกษาทั่วประเทศ รวบรวมข้อมูลด้วยวิธีให้กลุ่มตัวอย่างตอบแบบวัดการอนุมานสาเหตุของความสำเร็จและความล้มเหลว การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการทดสอบค่าที และการวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบทางเดียว ผลการวิจัยพบว่า 1. นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นอนุมานสาเหตุของความสำเร็จในการเรียนว่าเกิดจากปัจจัยภายในมากกว่าปัจจัยภายนอก โดยอนุมานสาเหตุของความสำเร็จจากปัจจัยภายในว่าเป็นเพราะตนเองมีอารมณ์ดีมากที่สุด และอนุมานสาเหตุของความสำเร็จจากปัจจัยภายนอกว่าเป็นเพราะความไม่มีอคติต่อครูมากที่สุด 2. นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายอนุมานสาเหตุของความสำเร็จในการเรียนว่าเกิดจากปัจจัยภายในมากกว่าปัจจัยภายนอก โดยอนุมานสาเหตุของความสำเร็จจากปัจจัยภายในว่าเป็นเพราะการมีความพยายามชั่วขณะมากที่สุด และอนุมานสาเหตุของความสำเร็จจากปัจจัยภายนอกว่าเป็นเพราะความไม่มีอคติต่อครูมากที่สุด 3. นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นอนุมานสาเหตุของความล้มเหลวในการเรียนว่าเกิดจากปัจจัยภายในมากกว่าปัจจัยภายนอก โดยอนุมานสาเหตุของความล้มเหลวจากปัจจัยภายในว่าเป็นเพราะตนเองอารมณ์ไม่ดีมากที่สุด และอนุมานสาเหตุของความล้มเหลวจากปัจจัยภายนอกว่าเป็นเพราะความยากของงานมากที่สุด 4. นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายอนุมานสาเหตุของความล้มเหลวในการเรียนว่าเกิดจากปัจจัยภายในมากกว่าปัจจัยภายนอก โดยอนุมานสาเหตุของความล้มเหลวจากปัจจัยภายในว่าเป็นเพราะการไม่มีความพยายามถาวรมากที่สุด และอนุมานสาเหตุของความล้มเหลวจากปัจจัยภายนอกว่าเป็นเพราะความยากของงานมากที่สุด