วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ที่จะทำการศึกษาความคิดทางการเมือง ของ ม.ร.ว.นิมิตรมงคล นวรัตนเพื่อศึกษาถึงการพัฒนาการทางความคิดที่ก่อให้เกิดความคิดทางการเมืองและบริบทที่มีอิทธิพลต่อการเกิดความคิดทางการเมืองของ ม.ร.ว.นิมิตรมงคล โดยใช้วิธีการศึกษาทั้งแนวประวัติศาสตร์ การเมืองและแนวปรัชญาการเมือง ตลอดจนใช้การศึกษาบริบทระดับต่าง ๆ ในการหาความหมายและความมุ่งหมายของตัวบทโดยศึกษาจากงานเขียนของ ม.ร.ว.นิมิตรมงคลจำนวน 3 เล่ม คือความฝันของนักอุดมคติชีวิตแห่งการกบฎ2 ครั้ง และ รอยร้าวในมรกต ในการศึกษาครั้งนี้ตั้งข้อสมมุติฐานว่าความคิดทางการเมืองของ ม.ร.ว.นิมิตรมงคล มุ่งเน้นในระบบการปกครองที่แตกต่างจากระบบที่ดำรงอยู่ เป็นแนวความคิดที่เกิดจากความไม่เป็นธรรมที่ได้รับจากการเมือง และการได้รับอิทธิพลจากแนวความคิดทางสังคมและการเมือง ของนักวิชาการชาวไทยและชาวต่างประเทศที่ ม.ร.ว.นิมิตรมงคล ศึกษาระหว่างเป็นนักโทษการเมือง ตลอดจนอิทธิพลจากบริบททางสังคมและการเมืองของประเทศไทยในช่วงระหว่าง พ.ศ.2475-2491 ผลการศึกษาพบว่า 1. ความคิดทางการเมืองการปกครองระบบการปกครองตามความคิดของ ม.ร.ว.นิมิตรมงคล เป็นระบบที่แตกต่างจากระบบที่ดำรงอยู่เป็นลักษณะของแนวความคิดทางอุดมคติ(Idealist) 2. ความคิดทางการเมืองของ ม.ร.ว.นิมิตรมงคลส่วนหนึ่งเกิดมาจากการไม่ได้รับความเป็นธรรมทางการเมืองซึ่งสะท้อนออกมาในหนังสือที่เขียนทั้ง 3 เล่มที่ทำการศึกษา 3. ความคิดทางการเมืองของ ม.ร.ว.นิมิตรมงคลนั้นได้รับอิทธิพลมากจากนักคิดนักวิชาการไทย เช่นสอ เสถบุตร ฯลฯ และนักวิชาการชาวต่างประเทศ เช่นเฮช จี เวลล์ และรุสโซ ฯลฯ ซึ่งสะท้อนออกมาในงานเขียนทั้ง 3 เล่ม ที่ทำการศึกษา 4. บริบททางสังคมและการเมืองไทย ในยุคนั้นมีอิทธิพลต่อความคิดทางการเมืองของ ม.ร.ว.นิมิตรมงคลเพราะจากงานเขียนทั้ง 3 เล่ม โดยเฉพาะความฝันของนักอุดมคติ ม.ร.ว.นิมิตรมงคลได้รับอิทธิพลบริบทสังคม และการเมืองในยุคนั้น