วิทยานิพนธ์นี้ เป็นการศึกษาเปรียบเทียบพฤติกรรมและระดับการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนในเขตสุขาภิบาลที่ประธานกรรมการสุขาภิบาลมาจากการเลือกตั้งกับสุขาภิบาลที่ประธานกรรมการสุขาภิบาลมาโดยตำแหน่งและศึกษาถึงปัจจัยที่มีผลต่อการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนที่อยู่ในเขตสุขาภิบาลทั้ง 2 รูปแบบ โดยเลือกศึกษาสุขาภิบาลในเขตจังหวัดนนทบุรี มีสุขาภิบาลบางศรีเมืองอำเภอเมืองนนทบุรี เป็นสุขาภิบาลที่ประธานคณะกรรมการสุขาภิบาลมาจากการเลือกตั้ง และสุขาภิบาลปลายบางอำเภอบางกรวย เป็นสุขาภิบาลที่ประธานคณะกรรมการสุขาภิบาลมาโดยตำแหน่ง ผลการศึกษาวิจัยพบว่า การมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนในเขตสุขาภิบาลทั้งสองแห่งอยู่ในระดับน้อยถึงปานกลาง และมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติโดยประชาชนในเขตสุขาภิบาลที่ประธานคณะกรรมการมาจากการเลือกตั้ง จะมีแนวโน้มการมีส่วนร่วมทางการเมืองมากกว่าสำหรับปัจจัยที่มีผลต่อระดับการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนในเขตสุขาภิบาลทั้งสองรูปแบบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติได้แก่ เพศ อายุ อาชีพ รายได้การเป็นสมาชิกกลุ่มหรือองค์กร ความคาดหวังต่อประโยชน์ของการปกครองท้องถิ่นหรือสุขาภิบาลและอุดมการณ์ประชาธิปไตย ส่วนปัจจัยที่ไม่มีผลต่อประโยชน์ของการปกครองท้องถิ่นหรือสุขาภิบาลและอุดมการณ์ประชาธิปไตย ส่วนปัจจัยที่ไม่มีผลต่อระดับการมีส่วนร่วมทางการเมืองการปกครองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติได้แก่ ระดับการศึกษา และระยะเวลาที่อยู่ในเขตสุขาภิบาลควรปรับปรุงโครงสร้างการบริหารงานของสุขาภิบาล ให้มีการบริหารงานในรูปคณะกรรมการที่มาจากการเลือกตั้งทั้งหมดโดยให้ประชาชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารงานของสุขาภิบาลมากขึ้น