อะดีโนซีนดีอะมิเนส เป็นเอ็นไซม์ที่กระตุ้นการเปลี่ยนแปลงของอะดีโนซีนไปเป็น อินโนซีน ในกระบวนการสร้างสารพิวรีนซึ่งจำเป็นในการสร้าง ดีเอ็นเอและ อาร์เอ็นเอของเซลในร่างกาย ระดับของอะดีโนซีน ดีอะมิเนส จะสูงขึ้นในโมโดนนิวเคลียร์เซลระหว่างที่มีการกระตุ้นปฏิกิริยาภูมิคุ้มกันแบบเซล มีการศึกษาในต่างประเทศโดยนำค่าระดับของ อะดีโนซีนดีอะมิเนส ในน้ำเยื่อบุช่องท้องและช่องปอดน้ำเยื่อหุ้มสมองและหัวใจ เพื่อช่วยในการวินิจฉัยวัณโรคแยกจากโรคอื่นโดยมีค่า sensitivity และ specificity มากกว่า 90% การวิจัยครั้งนี้ เป็นการศึกษาระดับของ อะดีโนซีนดีอะมิเนสในน้ำเยื่อบุช่องท้องและช่องปอด ซีรั่ม และ โมโนนิวเคลียร์เซลในเลือดของผู้ป่วยที่มาด้วยปัญหามีน้ำในเยื่อบุช่องท้องและช่องปอด เพื่อการวินิจฉัยแยกโรควัณโรคจากโรคอื่นจากจำนวนผู้ป่วย 141 ราย ประกอบด้วยวัณโรคจำนวน 31 ราย และโรคอื่น 110 ราย การวิเคราะห์เอ็นไซม์ใช้วิธีการทางKinetic ผลการศึกษาพบว่าระดับของเอ็นไซม์ใน น้ำเยื่อบุช่องท้องและช่องปอดซีรั่มและโมโนนิวเคลียร์เซล ของกลุ่มวัณโรคมีค่าเท่ากับ 39.3('+)(,-)17.3 u/l, 29.6 ('+)(,-)u/l,49('+)(,-)3.6 u/10('6)wbcตามลำดับเทียบกับ 23.6('+)(,-) 14.5 u/l, 27.5('+)(,-) 12.9 u/l,3.3('+)(,-) 3.2 u/10('6)wbc ในกลุ่มโรคอื่น จากผลข้างต้นพบว่าระดับเอ็นไซม์ในน้ำเยื่อบุช่องท้องและช่องปอด และ ในโมโนนิวเคลียร์เซลของกลุ่มวัณโรคมีค่ากว่ากลุ่มโรคอื่นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001 และ p = 0.04)ค่า cut-off level ที่เหมาะสมในน้ำเยื่อบุช่องท้องและช่องปอดได้เท่ากับ31 u/l จะมีค่า sensitivity 77.4%,specificity 73.6%,PPV45.3%,NPV 92% และ accuracy 74.5% ส่วนค่า cut-off levelที่เหมาะสมในโมโนนิวเคลียร์เซลได้เท่ากับ 4.3 u/10('6)wbc จะมีค่าsensitivity 55.2%, specificity 75%, PPV 38.1%, NPV 85.7%และ accuracy 70.7% โรคที่มีค่าเอ็นไซม์สูงขึ้นเป็นผลบวกปลอม ได้แก่มะเร็งที่แพร่กระจายมายังช่องท้องและช่องปอดบางราย มะเร็งต่อมน้ำเหลือง น้ำในช่องปอดที่เกิดจากโรคปอดบวม โรคลูปัส เป็นต้น การศึกษานี้เป็นงานวิจัยแรกที่ทำการศึกษาระดับเอ็นไซม์ใน โมโนนิวเคลียร์เซลของกลุ่มผู้ป่วยวัณโรคจากผลการศึกษาพบว่าระดับเอ็นไซม์สูงขึ้นกว่าปกติแต่ไม่แตกต่างจากลุ่มผู้ป่วยโรคมะเร็งที่แพร่กระจายมายังช่องท้องและช่องปอด เนื่องจากค่าความถูกต้องในการวินิจฉัยวัณโรคเยื่อบุช่องท้องและช่องปอด ของระดับเอ็นไซม์อะดีโนซีน ดีอะมิเนส ในน้ำเยื่อบุช่องท้องและช่องปอด และในโมโนนิวเคลียร์เซลมีค่าค่อนข้างต่ำ จึงไม่สามารถนำค่า อะดีโนซีน ดีอะมิเนสมาช่วยในการวินิจฉัยแยกโรควัณโรคเยื่อบุช่องท้องและช่องปอดทางคลีนิคได้