วิทยานิพนธ์นี้มุ่งศึกษา กระบวนการในการกำหนดนโยบายวางแผนครอบครัว ของไทย เพื่อศึกษาถึงพัฒนาการของแนวคิดเกี่ยวกับนโยบายประชากร ในช่วงก่อนปี 2500 มาจนถึงปี 2513 ซึ่งมีการประกาศนโยบายการวางแผนครอบครัวแห่งชาติเพื่อให้ได้ทราบถึงความสัมพันธ์ และบทบาทของสถาบันต่าง ๆ ในกระบวนการกำหนดนโยบายวางแผนครอบครัว จากการศึกษาพบว่า กระบวนการในการกำหนดานโยบายวางแผนครอบครัว ของไทย เป็นผลจากความขัดแย้งของแนวคิดในการพัฒนาประเทศสองแนวทางคือ แนวคิดนโยบายชาตินิยมทางเศรษฐกิจ ภายใต้เศรษฐกิจทุนนิยมโดยรัฐ และแนวคิดที่เน้นความมั่นคงแห่งชาติ ภายใต้เศรษฐกิจเสรีนิยม ความขัดแย้งนี้ก่อให้เกิดนโยบายประชากร 2 แนวทางคือ นโยบายส่งเสริมการเพิ่มประชากรและนโยบายการวางแผนครอบครัว กระบวนการในการกำหนดนโยบายนี้ ยังมีลักษณะเป็นเชิงวิวัฒนาการ และ เป็นกระบวนการที่สะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์ในลักษณะที่มีอิทธิพลซึ่งกันและกันระหว่างสถาบันต่าง ๆ กับโครงสร้างสถาบัน โครงสร้างอำนาจ ภายใต้สภาพ และกิจกรรมทางด้านเศรษฐกิจ การเมือง และสังคมของยุคสมัยนั้น นอกจากนี้ยังเป็นกระบวนการที่ได้รับอิทธิพล และมีความสัมพันธ์กับต่างประเทศอย่างมาก สำหรับปัจจัยที่นำไปสู่ความสำเร็จในกระบวนการกำหนดนโยบายได้แก่ การผลักดัน และการสนับสนุนจากสถาบันต่างประเทศ ความสามารถของบุคลากรใน สถาบันฝ่ายสนับสนุน ความสำเร็จของการประชุมสัมมนาทางวิชาการ ผลสำเร็จของ โครงการวิจัยอนามัยครอบครัวโพธาราม และการจัดตั้งสถาบัน ศูนย์ศึกษาประชากร ในมหาวิทยาลัยต่าง ๆ จึงอาจกล่าวได้ว่ากระบวนการดังกล่าว สามารถนำมาเป็น "แบบอย่าง" ของการเคลื่อนไหวเพื่อผลักดันนโยบาย อย่างไรก็ตาม กระบวนการนี้ถือว่าเป็นการกำหนดนโยบายจากเบื้องบนเนื่องจากสถาบันที่มีบทบาท และมีอิทธิพลต่อกระบวรการกำหนดนโยบายจะเป็นสถาบันในฝ่ายรัฐบาล และข้าราชการนักวิชาการระดับสูง ที่มีความคิดเห็นขัดแย้งกันโดยที่ฝ่ายประชาชนไม่มีส่วนร่วม