วิทยานิพนธ์นี้มีจุดมุ่งหมายที่จะวิเคราะห์ บทบาทของรัฐสภาไทยในการควบคุมรัฐบาล โดยอาศัยการเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจโดยใช้เหตุการณ์ ที่เกิดขึ้นในสมัยรัฐบาล พลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ และสมัยรัฐบาลนายชวน หลีกภัย เป็นกรณีศึกษา ในการวิจัยนี้ผู้วิจัยใช้เอกสารขั้นต้นและการสัมภาษณ์แบบเชิงลึกเป็นเครื่องมือในการวิจัย โดยตั้งสมมติฐานไว้ 2 ประการคือ 1. การเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐบาลนั้นจะมีประสิทธิภาพมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับความสอดคล้องของสถานการณ์ที่ทางการเมืองและจะต้องสอดคล้องกับความรู้สึกของประชาชนเป็นประเด็นสำคัญ 2. การเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจ รัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรีในสมัยรัฐบาล พลเอกชาติชาย ชุณหะวัน และในสมัยรัฐบาลนายชวน หลีกภัย มีผลกระทบทางการเมืองที่แตกต่างกัน การศึกษาครั้งนี้พบว่า การเปิดอภิปรายในสมัยรัฐบาลพลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ และในสมัยรัฐบาล นายชวน หลีกภัย มีประสิทธิภาพที่แตกต่างกันคือ ในสมัยรัฐบาล พลเอกชาติชาย ชุณหะวัน มีประสิทธิภาพดีกว่าในสมัยรัฐบาลนายชวน หลีกภัย เพราะการเปิดอภิปรายในสมัยรัฐบาลพลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ นั้นได้มีการเปิด เผยการฉ้อราษฎร์บังหลวงในคณะรัฐบาล ซึ่งมีส่วนทำให้เกิดการยึดอำนาจโดยคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติในปี พ.ศ. 2534 การวิจัยครั้งนี้ พบด้วยว่าประสิทธิภาพของการเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐบาลนั้นขึ้นอยู่กับข้อกล่าวหาที่ฝ่ายค้านยกขึ้นมาโจมตีรัฐบาลว่า สอดคล้องกับความรู้สึกของประชาชนหรือไม่นอกจากนั้นการเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจนั้น จะเป็นมาตรการที่ใช้ได้ผลดีต้องมีเนื้อหาสาระที่ประชาชนสนใจ โดยฝ่ายค้านจะต้องเตรียมข้อมูลในการอภิปรายไม่ไว้วางใจมาเป็นอย่างดีและที่สำคัญก็คือการเปิดอภิปรายทั่วไปนั้นฝ่ายค้านจะต้องไม่กระทำบ่อยครั้งเกินไป