งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาบทบาทของรัฐบาลนายอานันท์ ปันยารชุน ว่าได้มีบทบาทในด้านต่าง ๆ อย่างไรในการเมืองไทยโดยเฉพาะทางด้านเศรษฐกิจและการเมือง พิจารณาถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นจากบทบาทนั้น ๆ ว่าเป็นเช่นไร และจะส่งเสริมความเจริญของประเทศอย่างไรโดยการมองในลักษณะของภาพรวม ผลการศึกษาวิจัยพบว่า การเข้าสู่อำนาจทางการเมืองของรัฐบาลนายอานันท์ ปันยารชุน ได้รับการสนับสนุนทางทหารและสภาพการณ์ทางการเมืองประกอบกันไป รัฐบาลได้มีการแก้ไขปัญหาวิกฤตการณ์เรื่องต่าง ๆ โดยคำนึงถึงผลประโยชน์ของส่วนรวมในระดับประเทศเป็นหลักอำนาจและอิทธิพลของคณะทหารมีผลต่อบทบาทในการบริหารประเทศของรัฐบาลอยู่จริงในบางด้านเช่น ทางการเมืองรัฐบาลไม่อาจเสริมสร้างให้เกิดประชาธิปไตยทางการเมืองขึ้นมาได้ แต่ก็ได้มีบทบาทในอันที่จะวางรากฐานบางอย่างในเบื้องต้นเพื่อที่จะเป็นฐานสร้างประชาธิปไตยในอนาคต นอกจากนี้ ยังมีบทบาทในการเสริมสร้างให้เกิดประชาธิปไตยทางเศรษฐกิจขึ้นมาเป็นอันมาก ในระบบการเมืองรัฐบาลก็มีบทบาทเหมือนกับการเป็นศูนย์กลางในการประสานดุลยภาพของกลุ่มอำนาจทางการเมืองกลุ่มต่าง ๆเพื่อพิทักษ์ระบบให้อยู่รอด สรุปแล้วกล่าวได้ว่า รัฐบาลนายอานันท์ มุ่งหมายที่จะทำให้ประเทศมีความเจริญก้าวหน้า จึงใช้ปัจจัยหลัก ๆ 2 ตัว คือ ปัจจัยทางเศรษฐกิจ และปัจจัยทางการเมือง โดยใช้ปัจจัยทางเศรษฐกิจเป็นตัวนำและให้ปัจจัยทางการเมืองเป็นตัวตามโดยที่รัฐบาลมุ่งเสริมสร้างให้เกิดประชาธิปไตยทางเศรษฐกิจ เพื่อให้เกิดการพัฒนาทางเศรษฐกิจ และเมื่อเศรษฐกิจเจริญก้าวหน้าก็จะไปผลักดันให้เกิดการพัฒนาประชาธิปไตยตามมา และได้พบว่าบทบาทของรัฐบาลนายอานันท์ ถ้าพิจารณาในระดับจุลภาคแล้วจะ พบทั้งแง่บวกและแง่ลบในแต่ละเรื่อง แต่ละบทบาท แต่ถ้ามองในระดับมหาภาคแล้ว พบว่ามีบทบาทในแง่บวกต่อการเมืองไทยมากกว่าในแง่ลบ นอกจากนั้นยังจัดเป็นรัฐบาลพลเรือนที่มีผลงานโดดเด่นที่สุดรัฐบาลหนึ่งอีกด้วยเช่นกัน