วิทยานิพนธ์นี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาถึงการคุ้มครองสิทธิการมีทนายความของ ผู้ต้องหาและจำเลยในคดีอาญาโดยรัฐจัดทำให้ โดยศึกษาในฐานะเป็นสิทธิกับในฐานะ เป็นเงื่อนไขในการพิจารณาคดีอาญา ผลการวิจัยพบว่า การมีทนายความของผู้ต้องหาและจำเลยในคดีอาญาโดยรัฐจัดหาให้ยังไม่เหมาะสม เนื่องจากผู้ต้องหาในชั้นสอบสวนยังไม่ได้รับสิทธิในการมีทนายโดยรัฐจัดหาให้เพื่อช่วยเหลือในการดำเนินคดีเลย และในชั้นพิจารณาคดี จำเลยบางกลุ่มที่กฎหมายสมควรคุ้มครองเป็นพิเศษแต่ยังไม่ได้รับสิทธิในการมีทนาย โดยรัฐจัดหาให้ เช่น จำเลยหูหนวก, ตาบอด, เป็นใบ้ เป็นต้น นอกจากนี้กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญายังวางหลักการคุ้มครองสิทธิการมีทนายความของจำเลย แคบเกินไป เฉพาะจำเลยที่ถูกฟ้องในคดีอันมีโทษประหารชีวิตเท่านั้นที่กฎหมายบังคับว่าจำเลยต้องมีทนายความก่อนจึงจะเริ่มพิจารณาคดีได้ อันถือว่าการมีทนายความของจำเลยในคดีอาญาเป็นเงื่อนไขในการพิจารณาคดี เมื่อเปรียบเทียบกฎหมายไทยกับกฎหมายในประเทศสหรัฐอเมริกา, อังกฤษ, ญี่ปุ่น, เยอรมัน พบว่าประเทศทั้งสี่นี้มีการคุ้มครองสิทธิการมีทนายความของผู้ต้องหาและจำเลยในคดีอาญาอย่างมากและมีองค์กรรองรับสิทธินั้นด้วยจึงทำให้ระบบการจัดหาทนายความให้ผู้ต้องการและจำเลยในคดีอาญามีประสิทธิภาพ จากการวิจัยจึงเห็นว่าประเทศไทยควรขยายสิทธิการมีทนายความของผู้ต้องหาและจำเลยในคดีอาญาให้มากขึ้น โดยให้ความคุ้มครองในฐานะการมีทนายจำเลยในคดีอาญาเป็นเงื่อนไขของการพิจารณาคดีในคดีบางประเภท คือ1. คดีอุกฉกรรจ์ ที่มีโทษจำคุกตั้งแต่ 3 ปีขึ้นไป 2. คดีที่ผู้ต้องหาและจำเลยสมควรได้รับความคุ้มครองเป็นพิเศษคือ จำเลยหูหนวก ตาบอด เป็นใบ้เป็นต้น และควรมีองค์กรหลักที่รับผิดชอบเกี่ยวกับการจัดหาทนายความให้แก่ผุ้ต้องหาและจำเลยด้วยโดยรัฐเป็นผู้จัดงบประมาณ