การดำเนินงานคุมประพฤติในขั้นตอนการสืบเสาะและพินิจเพื่อจัดทำรายงานก่อนศาลพิพากษาอันเป็นขั้นตอนในการกำหนดโทษนั้น จำเลยมีสิทธิที่จะได้รับการพิพากษาบนพื้นฐานของข้อมูลที่ถูกต้องและเชื่อถือได้ การกำหนดให้มีการเปิดเผยข้อมูลในรายงานให้จำเลยทราบและให้โอกาสในการโต้แย้งคัดค้านข้อมูลที่ตนเห็นว่าไม่ถูกต้อง จะเป็นการคุ้มครองสิทธิของจำเลยจากการพิพากษาที่อาศัยข้อมูลที่ผิดพลาดในการกำหนดโทษได้ ในทำนองเดียวกันขั้นตอนการควบคุมสอดส่องภายหลักจากที่ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งคุมประพฤติการจัดทำรายงานผลการคุมประพฤติ ในกรณีที่มีการฝ่าฝืนเงื่อนไขการคุมประพฤติเพื่อให้ศาลพิจารณาเพิกถอนการคุมประพฤตินั้น จำเป็นต้องมีหลักการคุ้มครองสิทธิของผู้ถูกคุมความประพฤติ โดยให้โอกาสแก่ผู้ถูกคุมความประพฤติอธิบายข้อเท็จจริงที่จำเป็น สิทธิดังกล่าวไม่ใช่สิทธิอย่างเดียวกับที่จำเลยถึงมีในวิธีพิจารณาความอาญาชั้นพิจารณาวินิจฉัยความผิด แต่เป็นสิทธิบางประการที่ผู้ถูกคุมความประพฤติพึงมี เพื่อให้ศาลได้รับข้อเท็จจริงที่ถูกต้องก่อนการออกคำสั่งอย่างหนึ่งอย่างใด ผู้เขียนได้ทำการศึกษาวิจัยถึงการดำเนินงานคุมความประพฤติผู้กระทำความผิดที่เป็นผู้ใหญ่ในประเทศไทยตามพระราชบัญญัติวิธีดำเนินการคุมความประพฤติตามประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ.2522 พบว่าการดำเนินงานคุมความประพฤติในขั้นตอนการสืบเสาะและพินิจ และขั้นตอนการควบคุมสอดส่องยังไม่ได้บัญญัติคุ้มครองสิทธิของผู้ถูกคุมความประพฤติอย่างเพียงพอจึงสมควรที่จะมีการปรับปรุงแก้ไขผู้เขียนได้ทำการศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกาในเรื่องนี้ พบว่าได้มีบทบัญญัติที่ให้ความคุ้มครองสิทธิของผู้ถูกคุมความประพฤติไว้ในหลายกรณีด้วยกันอันเป็นประโยชน์ในการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายในประเทศไทยที่อาจมีขึ้นในเวลาต่อไปได้ ผู้เขียนได้เสนอแนะแนวทางต่าง ๆ ที่เห็นว่าเหมาะสมในการปรับปรุงกฎหมายในเรื่องการคุ้มครองสิทธิของผู้ถูกคุมความประพฤติให้มีประสิทธิภาพและบรรลุผลสำเร็จตามวัตถุประสงค์ของการคุมประพฤติ ได้แก่ การเปิดเผยรายงานของพนักงานคุมประพฤติในประเด็นสำคัญบางประการ การให้โอกาสผู้ถูกคุมประพฤติโต้แย้ง รายงานของพนักงานคุมประพฤติ และการให้ศาลดำเนินการสอบถามข้อเท็จจริงที่จำเป็นเพิ่มเติมขึ้นจากข้อเท็จจริงในรายงานของพนักงานคุมประพฤติได้