การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของอาจารย์ที่ปรึกษาวิชาการ ปัญหาและอุปสรรคในการให้คำปรึกษา และแนวทางการพัฒนาอาจารย์ที่ปรึกษาวิชาการตามทฤษฎีของวินสตันและคณะอย่างเหมาะสมกับสาขามนุษยศาสตร์ ผลการวิจัยพบว่า ด้านการแนะนำและให้คำปรึกษา อาจารย์ที่ปรึกษาวิชาการปฏิบัติได้ตามบทบาท 8 ใน 17 ข้อ (ร้อยละ 47.06) อาจารย์ที่ปรึกษาส่วนใหญ่จะให้คำปรึกษาและตักเตือนเมื่อพบว่าผลการเรียนลดต่ำลง ด้านการพัฒนานิสิตนักศึกษา อาจารย์ที่ปรึกษาวิชาการปฏิบัติได้ตามบทบาท 8 ใน 15 ข้อ (ร้อยละ 53.33) อาจารย์ที่ปรึกษาส่วนใหญ่เป็น แบบอย่างที่ดีในด้านความรับผิดชอบ ด้านการมีปฏิสัมพันธ์กับนิสิตนักศึกษา อาจารย์ที่ปรึกษาวิชาการปฏิบัติได้ตามบทบาท 4 ใน 9 ข้อ (ร้อยละ 44.44) อาจารย์ที่ปรึกษาส่วนใหญ่ สร้างบรรยากาศที่อบอุ่นและเป็นกันเองเมื่อนิสิตนักศึกษาเข้าพบ ด้านการให้ความช่วยเหลือและประสานงาน อาจารย์ที่ปรึกษาวิชาการปฏิบัติได้ตามบทบาท 5 ข้อใน 8 ข้อ (ร้อยละ 62.50) อาจารย์ที่ปรึกษา ส่วนใหญ่เรียกพบนิสิตนักศึกษาในความดูแลเมื่อพบว่ามีเรื่องใดที่เกี่ยวข้อง เมื่อพิจารณาเปรียบเทียบบทบาทของอาจารย์ที่ปรึกษาวิชาการระหว่าง มหาวิทยาลัยส่วนกลาง และส่วนภูมิภาคพบว่า มหาวิทยาลัยส่วนภูมิภาคได้ตามบทบาทมากกว่าส่วนกลาง 2 ด้านคือ ด้านการแนะนำและให้คำปรึกษาและ ด้านการมีปฏิสัมพันธ์กับนิสิตนักศึกษา ส่วนอีก 2 ด้านปฏิบัติได้เท่ากัน ในด้านปัญหาและอุปสรรค พบว่า อาจารย์ที่ปรึกษาวิชาการเห็นส่วนที่ เป็นปัญหา คือ นิสิตนักศึกษาเชื่อคำแนะนำของรุ่นพี่หรือเพื่อนในการเลือกวิชาเรียนมากกว่าอาจารย์ที่ปรึกษา ส่วนนิสิตนักศึกษาเห็นว่าที่เป็นปัญหา คืออาจารย์ที่ปรึกษาวิชาการไม่ได้จัดตารางเวลาการเข้าพบให้นิสิตนักศึกษา สำหรับแนวทางการพัฒนาอาจารย์ที่ปรึกษาวิชาการนั้น มหาวิทยาลัยควรกำหนดวิธีการและแนวทางการปฏิบัติงานของอาจารย์ที่ปรึกษาวิชาการทั้ง 4 ด้าน ให้เป็นระบบที่นำไปสู่การปฏิบัติได้ และ ให้ยึดถือเป็นแนวปฏิบัติไปใน ทิศทางเดียวกัน