การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพและปัญหาการเรียนการสอนภาษาไทยในระดับมัธยมศึกษาตอนต้นของโรงเรียนในโครงการขยายโอกาสทางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ในด้านการใช้หลักสูตรและเอกสารประกอบหลักสูตร วิธีสอนและกิจกรรมการเรียนการสอน การใช้สื่อการเรียนการสอนการวัดและประเมินผลการเรียน และการจัดกิจกรรมเสริมหลักสูตร เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ผู้ช่วยอาจารย์ใหญ่ฝ่ายวิชาการ จำนวน 77 คนและใช้แบบสอบถามกับครูภาษาไทยจำนวน 231 คน แล้วนำข้อมูลที่ได้มาหาค่าร้อยละ มัชฌิมเลขคณิต และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ ด้านสภาพการเรียนการสอนวิชาภาษาไทย พบว่าผู้ช่วยอาจารย์ใหญ่ฝ่ายวิชาการส่วนใหญ่ได้ดำเนินการดังนี้คือ ได้ส่งเสริมใช้หลักสูตร โดยการส่งครูเข้ารับการอบรม ได้จัดหาหนังสือเรียนได้ส่งเสริมจัดห้องเรียนที่เสริมสร้างบรรยากาศการเรียน ได้แนะนำเทคนิคหรือวิธีสอนคือ การแบ่งกลุ่มทำงาน ได้มีการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน โดยการให้นักเรียนทำแบบฝึกหัดเมื่อจบบทเรียน ได้ส่งเสริมการใช้สื่อการเรียนการสอน โดยการส่งครูเข้าอบรมการผลิตและการใช้สื่อการเรียนการสอน ได้จัดหาหนังสือพิมพ์ วารสารและสิ่งพิมพ์อื่นๆ วิธีการที่ใช้ในการจัดหาสื่อการเรียนการสอน คือ การจัดซื้อวัสดุมาจัดทำเอง ได้ส่งเสริมการวัดและประเมินผลการเรียน โดยการจัดหาตำราและเอกสารให้ครูศึกษา ได้ใช้เกณฑ์การวัดและประเมินผลที่กำหนดโดยกลุ่มโรงเรียน ได้ใช้วิธีการวัดและประเมินผลระหว่างเรียน คือการทดสอบย่อย ได้ส่งเสริมการจัดกิจกรรมเสริมหลักสูตร โดยการเป็นที่ปรึกษาได้จัดกิจกรรมเสริมหลักสูตร โดยมีครูและนักเรียนเป็นผู้วางแผนและดำเนินการร่วมกัน และกิจกรรมเสริมหลักสูตรที่นักเรียนให้ความสนใจมาก คือการจัดกิจกรรมในวันสำคัญทางวรรณคดี ด้านปัญหาการเรียนการสอนวิชาภาษาไทย พบว่า ครูภาษาไทยประสบปัญหาในระดับมากคือ การใช้หลักสูตรและเอกสารประกอบหลักสูตร การใช้สื่อการเรียนการสอน และการจัดกิจกรรมเสริมหลักสูตร แต่ด้านที่เป็นปัญหาในระดับน้อย คือวิธีสอนและกิจกรรมการเรียนการสอน การวัดและประเมินผลการเรียน