การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึง การแลกเปลี่ยนสิ่งพิมพ์ด้านนโยบาย ขั้นตอนและวิธีการปฏิบัติงาน ประเภทและสาขาวิชาของสิ่งพิมพ์ที่ได้จากการแลกเปลี่ยน ปัญหาและแนวทางการแก้ปัญหาที่เกิดจากการแลกเปลี่ยนสิ่งพิมพ์ในห้องสมุดมหาวิทยาลัยของรัฐ จำนวน 52 แห่ง จำแนกเป็นหอสมุดกลางจำนวน 13 แห่ง และห้องสมุดคณะ/สถาบัน จำนวน 39 แห่ง ปรากฏผลดังนี้ การบริหารงานแลกเปลี่ยนสิ่งพิมพ์ บุคลากร จำนวนบุคลากร และเวลาปฏิบัติงานของบุคลากรที่ปฏิบัติงานแลกเปลี่ยนสิ่งพิมพ์ พบว่า ห้องสมุดส่วนใหญ่มีการบริหารงานแลกเปลี่ยนสิ่งพิมพ์โดยรวมอยู่กับงานรับบริจาค เป็นงานหนึ่งในงานจัดหาทรัพยากร มีบรรณารักษ์ จำนวน 1 คน ปฏิบัติงานบางเวลา นโยบายการแลกเปลี่ยนสิ่งพิมพ์ พบว่า ห้องสมุดส่วนใหญ่ยังไม่มีนโยบายการแลกเปลี่ยนสิ่งพิมพ์เป็นลายลักษณ์อักษร สิ่งพิมพ์ที่ห้องสมุดส่วนใหญ่ใช้แลกเปลี่ยน คือ สิ่งพิมพ์ของห้องสมุดและสิ่งพิมพ์ที่มหาวิทยาลัยผลิต ในสาขาวิชาเรื่องทั่วไป และการแพทย์ ที่ผลิตเป็นภาษาไทย ทั้งสิ่งพิมพ์ฉบับจริงและสำเนาของสิ่งพิมพ์ แลกเปลี่ยนกับห้องสมุดมหาวิทยาลัยและวิทยาลัยภายในประเทศและต่างประเทศ โดยใช้เกณฑ์การแลกเปลี่ยนทุกเกณฑ์ โดยพิจารณาตามความเหมาะสมในการแลกเปลี่ยนแต่ละครั้ง และเป็นการแลกเปลี่ยนโดยตรง ขั้นตอนและวิธีการปฏิบัติงาน พบว่า ห้องสมุดส่วนใหญ่ทราบถึงแหล่งที่มีสิ่งพิมพ์เพื่อการแลกเปลี่ยน จากห้องสมุดหรือหน่วยงานที่มีสิ่งพิมพ์เพื่อการแลกเปลี่ยนแจ้งให้ทราบและเชิญชวนให้ร่วมแลกเปลี่ยนสิ่งพิมพ์ด้วย โดยคัดเลือกสิ่งพิมพ์ที่ต้องการจากรายชื่อสิ่งพิมพ์ที่ห้องสมุดหรือหน่วยงานต่าง ๆ ส่งมาให้ วิธีการจัดส่งสิ่งพิมพ์ใช้วิธีจัดส่งทางไปรษณีย์ และออกค่าใช้จ่ายเฉพาะการจัดส่งสิ่งพิมพ์ไปแลกเปลี่ยน ห้องสมุดส่วนใหญ่ได้รับสิ่งพิมพ์ตามรายการที่คัดเลือกเป็นบางครั้ง และจะไม่ทวงถาม หลักฐานการปฏิบัติงานที่ห้องสมุดจัดเก็บส่วนใหญ่ คือ สถานที่ติดต่อของห้องสมุดหรือหน่วยงานคู่สัญญาการจัดส่ง และการได้รับสิ่งพิมพ์จากการแลกเปลี่ยน ประเภทและสาขาวิชาของสิ่งพิมพ์ที่ได้รับจากการแลกเปลี่ยน พบว่าห้องสมุดส่วนใหญ่ได้รับสิ่งพิมพ์ของห้องสมุดและสิ่งพิมพ์ที่มหาวิทยาลัยผลิตในสาขาวิชาบรรณานุกรม บรรณารักษศาสตร์ วิทยาศาสตร์ และการแพทย์ทั้งสิ่งพิมพ์ภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ปัญหาและแนวทางการแก้ปัญหาในการปฏิบัติงาน พบว่า ห้องสมุดประสบปัญหาทุกด้านในระดับปานกลาง และใช้แนวทางการแก้ปัญหาด้านบุคลากรนโยบายและการปฏิบัติงาน และสิ่งพิมพ์ในระดับน้อย และใช้แนวทางการแก้ปัญหาด้านอื่น ๆ ในระดับปานกลาง