วิทยานิพนธ์นี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ทำให้เกิดการธำรงชาติพันธุ์และการผสมกลมกลืนของชาวมอญ ตลอดจนศึกษาวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของชาวมอญด้วยในขณะเดียวกัน การศึกษาอาศัยข้อมูลจากเอสารและการวิจัยภาคสนามด้วยการสังเกตการณ์แบบมีส่วนรวม และการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกโดยศึกษาเฉพาะกรณีของชาวมอญหมู่ที่ 3 ตำบลบางขันหมาก อำเภอเมืองจังหวัดชลบุรี ใช้เวลาในการศึกษาเก็บข้อมูลระหว่างเดือนเมษายน 2534 -พฤษภาคม 2535 จากการศึกษาพบว่า ชาวมอญบางขันหมากมีการปรับตัวให้เข้ากับสังคมไทยซึ่งเป็นกลุ่มใหญ่ได้เป็นอย่างดี เพราะว่า มอญและไทยมีความสัมพันธ์แบบยอมรับกันโดยไม่อคติตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน จึงทำให้มีการผสมกลมกลืนจากมอญมาเป็นไทยส่วนใหญ่ ปัจจัยที่ทำให้เกิดการผสมกลมกลืนดังกล่าวได้แก่นโยบายของรัฐ การศึกษา อาชีพ การแต่งงาน และการตั้งถิ่นฐานและการอพยพย้ายถิ่น อย่างไรก็ตาม จากการศึกษายังพบอีกว่า ชาวมอญบางขันหมากยังคงรักษาเอกลักษณ์ของกลุ่มบางประการไว้จนถึงปัจจุบัน เอกลักษณ์ที่แสดงให้เห็นถึงความเป็นกลุ่มชาติพันธ์มอญได้แก่ ภาษา ศาสนา พิธีกรรม ความเชื่อและขนบธรรมเนียมประเพณี ซึ่งเอกลักษณ์เหล่านั้นมีบางส่วนที่ผสมกลมกลืนเข้ากับวัฒนธรรมไทยซึ่งเป็นชนกลุ่มใหญ่ของประเทศด้วย