การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาความเป็นมา สภาพปัจจุบันและปัญหา/อุปสรรคของความร่วมมือทางวิชาการระหว่างสถาบันอุดมศึกษาของรัฐสังกัดทบวงมหาวิทยาลัยกับสถาบันอุดมศึกษาต่างประเทศและเสนอแนะแนวทางการพัฒนาความร่วมมือ ผลการวิจัยพบว่า ความสัมพันธ์ของสถาบันอุดมศึกษาไทยกับต่างประเทศ ในระยะต้น ๆ นับตั้งแต่ได้มีการจัดตั้งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยขึ้นเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกของประเทศ จะมีลักษณะของการรับความช่วยเหลือจากหน่วยงานหรือมูลนิธิต่างประเทศ โดยมีสถาบันอุดมศึกษาต่างประเทศให้ความร่วมมือทางวิชาการ เมื่อสถาบันอุดมศึกษาไทยได้รับการจัดตั้งมากขึ้นความร่วมมือทางวิชาการกับสถาบันอุดมศึกษาต่างประเทศก็เพิ่มมากขึ้นด้วยโดยเฉพาะกับสถาบันอุดมศึกษาในประเทศสหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น ออสเตรเลียแคนาดา สหราชอาณาจักร และสาธารณรัฐประชาชนจีน เป็นต้น สภาพความร่วมมือทางวิชาการระหว่างสถาบันอุดมศึกษาของรัฐสังกัดทบวงมหาวิทยาลัยกับสถาบันอุดมศึกษาต่างประเทศนั้น สัญญาข้อตกลงที่ทำกันส่วนใหญ่เป็นระดับสถาบันต่อสถาบัน สาขาวิชาที่มีความร่วมมือส่วนใหญ่อยู่ในสาขาสังคมศาสตร์ แพทยศาสตร์และเกษตรศาสตร์ กิจกรรมความร่วมมือเน้นหนักในการพัฒนาบุคลากร และการร่วมมือทำวิจัย จากการวิจัยพบว่า การแลกเปลี่ยนนิสิตยังมีน้อย ปัญหาและอุปสรรคที่พบ ส่วนใหญ่เงินทุนยังไม่เพียงพอสำหรับดำเนินกิจกรรมความร่วมมือ บุคลากรยังมีปัญหาทักษะทางด้านภาษา และสถาบันอุดมศึกษายังขาดข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับสถาบันอุดมศึกษาต่างประเทศ ข้อเสนอแนะแนวทางการพัฒนาความร่วมมือคือ ควรหาแหล่งเงินทุนจากภายนอกสถาบันมาสนับสนุนความร่วมมือ ให้ทบวงมหาวิทยาลัยเป็นศูนย์กลางข้อมูลข่าวสาร สถาบันทุกแห่งควรมีการประเมินผลความร่วมมือ แก้ไขกฎระเบียบที่เป็นอุปสรรค วางแผนความร่วมมือระยะยาวและเตรียมความพร้อมด้านต่าง ๆ