วิทยานิพนธ์ (วศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551

การก่อสร้างอุโมงค์เป็นโครงการที่มีความสลับซับซ้อนและเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงหลายด้าน เพื่อให้โครงการสำเร็จลุล่วงตามเป้าหมาย ผู้รับจ้างก่อสร้างจำเป็นต้องมีแผนการจัดการความเสี่ยงที่เหมาะสมตั้งแต่เริ่มต้นจนสิ้นสุดโครงการ วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์มาตรการตอบสนองความเสี่ยงและข้อพิจารณาในการเลือกมาตรการตอบสนองความเสี่ยงของผู้รับจ้างก่อสร้างอุโมงค์ รวมทั้งเสนอแนะแนวทางตอบสนองความเสี่ยงสำหรับผู้รับจ้างก่อสร้างอุโมงค์ ปัจจัยเสี่ยงของผู้รับจ้างงานอุโมงค์ถูกรวบรวมจากงานวิจัยในอดีตและการสัมภาษณ์วิศวกรอุโมงค์ โดยสามารถสรุปได้ทั้งสิ้น 39 ปัจจัยเสี่ยงซึ่งจำแนกออกได้เป็น 8 กลุ่มปัจจัยเสี่ยง จากนั้นจึงได้วิเคราะห์มาตรการตอบสนองความเสี่ยงที่ผู้รับจ้างก่อสร้างใช้สำหรับแต่ละปัจจัยเสี่ยง มาตรการตอบสนองความเสี่ยงที่พิจารณา ได้แก่ การคงความเสี่ยงไว้ การลดความเสี่ยง การถ่ายโอนความเสี่ยง การขจัดความเสี่ยงหรือการหลีกเลี่ยงความเสี่ยง และการคิดค่าเผื่อสำรอง จากการสัมภาษณ์ผู้รับจ้างในโครงการกรณีศึกษา 4 โครงการพบว่ามาตรการที่ผู้รับจ้างใช้มากที่สุดคือ มาตรการลดความเสี่ยง มาตรการคงความเสี่ยงไว้ และมาตรการถ่ายโอนความเสี่ยง ตามลำดับ จากนั้นวิทยานิพนธ์ได้นำเสนอข้อพิจารณาที่ผู้รับจ้างก่อสร้างงานอุโมงค์ใช้ในการเลือกมาตรการตอบสนองความเสี่ยงสำหรับแต่ละปัจจัยเสี่ยงในโครงการกรณีศึกษา อันได้แก่ ต้นทุนในการตอบสนองความเสี่ยง รูปแบบของระบบการจัดทำและส่งมอบโครงการ รูปแบบการเบิกจ่ายเงิน เป็นต้น สุดท้ายวิทยานิพนธ์ได้นำเสนอแนวทางในการตอบสนองความเสี่ยงของผู้รับจ้างก่อสร้างโดยสรุปจากข้อแนะนำการจัดการความเสี่ยงงานอุโมงค์โดยองค์กรที่สำคัญต่าง ๆ เช่น สมาคมอุโมงค์นานาชาติ ผลการวิจัยพบว่าแนวทางที่สรุปได้มีความคล้ายคลึงกับมาตรการตอบสนองความเสี่ยงที่ใช้ในโครงการกรณีศึกษาเป็นส่วนใหญ่ อย่างไรก็ตามปัจจัยเสี่ยงบางตัวที่ผู้รับจ้างใช้มาตรการคงความเสี่ยงไว้หรือที่ผู้รับจ้างไม่พิจารณา แนวทางที่นำเสนอได้แนะนำให้ผู้รับจ้างใช้มาตรการลดความเสี่ยงแทน ผู้รับจ้างงานอุโมงค์สามารถนำมาตรการตอบสนองความเสี่ยงและข้อพิจารณาในการเลือกมาตรการตอบสนองความเสี่ยงที่ผู้รับจ้างใช้ รวมทั้งแนวทางในการตอบสนองความเสี่ยงของผู้รับจ้างก่อสร้างในงานอุโมงค์ที่นำเสนอในวิทยานิพนธ์นี้ไปใช้พัฒนาแผนการจัดการความเสี่ยงที่เหมาะสมสำหรับโครงการก่อสร้างอุโมงค์อื่น ๆ ต่อไป