วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2547

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการตั้งชื่อพันธุ์ไม้มงคลในภาษาไทยในด้านลักษณะโครงสร้างของชื่อ ความหมาย และความเชื่อของการตั้งชื่อพันธุ์ไม้มงคล ข้อมูลที่ใช้ในการศึกษาเป็นชื่อพันธุ์ไม้มงคลประเภทว่านจำนวน 345 ชื่อ และชื่อพันธุ์ไม้มงคลประเภทโป๊ยเซียนจำนวน 1,275 ชื่อ รวมทั้งหมด 1,620 ชื่อ ผลการวิจัยพบว่า ลักษณะโครงสร้างของชื่อพันธุ์ไม้มงคลมี 3 ลักษณะ คือ ลักษณะที่เป็นคำลักษณะที่เป็นวลีและกลุ่มคำ และลักษณะที่เป็นประโยค โดยปรากฏลักษณะที่เป็นวลีและกลุ่มคำมากที่สุด รองลงมามีลักษณะเป็นคำ และประโยค ตามลำดับ ในด้านความหมายของชื่อพบว่า มีทั้งชื่อที่มีความหมายมงคล และชื่อที่มีความหมายอื่น ๆ โดยปรากฏชื่อที่มีความหมายมงคลมากกว่าชื่อที่มีความหมายอื่น ๆ ชื่อที่มีความหมายมงคลแบ่งได้เป็น 3 กลุ่มใหญ่ คือ 1) ความหมายมงคลเกี่ยวกับความเจริญ 2) ความหมายมงคลเกี่ยวกับความสุข และ 3) ความหมายมงคลเกี่ยวกับความปลอดภัย ทั้งนี้พบว่าปรากฏความหมายมงคลเกี่ยวกับความเจริญมากที่สุด ส่วนความหมายอื่น ๆ แบ่งได้เป็น 3 กลุ่มใหญ่ คือ 1) ความหมายที่ให้รายละเอียดเกี่ยวกับพันธุ์ไม้ 2) ความหมายเกี่ยวกับธรรมชาติสิ่งแวดล้อม และ 3) ความหมายเกี่ยวกับบุคคล ทั้งนี้ปรากฏความหมายที่ให้รายละเอียดเกี่ยวกับพันธุ์ไม้มากที่สุด ในส่วนของความเชื่อพบว่า ความเชื่อของพันธุ์ไม้มีความสัมพันธ์กับการตั้งชื่อ และชื่อของพันธุ์ไม้ยังสะท้อนให้เห็นความเชื่อของคนไทยในด้านต่าง ๆ ทั้งหมด 8 ด้าน คือ 1) ความเชื่อในลัทธิศาสนา 2) ความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์ 3) ความเชื่อเกี่ยวกับสัตว์ 4) ความเชื่อเกี่ยวกับอัญมณี 5) ความเชื่อเกี่ยวกับจำนวนและตัวเลข 6) ความเชื่อเกี่ยวกับโหราศาสตร์ 7) ความเชื่อเกี่ยวกับสี และ 8) ความเชื่อเกี่ยวกับขวัญ นอกจากนี้ชื่อพันธุ์ไม้มงคลยังแสดงให้เห็นค่านิยมของคนไทยในการตั้งชื่อพันธุ์ที่นิยมตั้งให้มีความหมายมงคล ตั้งตามความเชื่อของพันธุ์ไม้ และตั้งตามลักษณะที่เกี่ยวข้องกับพันธุ์ไม้อีกทั้งชื่อพันธุ์ไม้มงคลยังสะท้อนให้เห็นถึงค่านิยมของคนไทยใน 3 ด้าน คือ 1) ค่านิยมเกี่ยวกับความมั่งคั่งร่ำรวย 2) ค่านิยมเกี่ยวกับความปลอดภัย และ 3) ค่านิยมเกี่ยวกับการมีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงและอายุยืน