วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2554

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาองค์ประกอบของภาพยนตร์ที่แสดงให้เห็นลักษณะไทยและการวิเคราะห์อัตลักษณ์ไทยที่ปรากฏในภาพยนตร์ของเชิด ทรงศรี รวมถึงเพื่อศึกษาสัมพันธภาพระหว่างอัตลักษณ์ไทยในภาพยนตร์ของเชิด ทรงศรีกับสภาพบริบททางสังคมและวัฒนธรรมไทยตามยุคสมัยต่างๆ ในภาพยนตร์ โดยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาจากภาพยนตร์ของเชิด ทรงศรี ในช่วงปี พ.ศ.2520-2544 จำนวน 9 เรื่อง ผลการวิจัยพบว่า เชิด ทรงศรีได้ใช้องค์ประกอบของภาพยนตร์ด้านต่างๆ ในการถ่ายทอดลักษณะไทยทั้งด้านรูปธรรมและนามธรรม โดยแสดงให้เห็นลักษณะเฉพาะด้านต่างๆที่ปรากฎซ้ำๆกัน ซึ่งผู้วิจัยได้ทำการสรุปออกมาเป็นอัตลักษณ์ไทยในภาพยนตร์ของเชิด ทรงศรี 3 ประการด้วยกัน ได้แก่ 1.อัตลักษณ์ไทยที่พบสะท้อนให้เห็นตัวตนของเชิด ทรงศรี ที่ผูกพันอยู่กับโครงสร้างสังคมชนบทและเกษตรกรรม การยึดถือพุทธศาสนาเป็นศูนย์รวมจิตใจ การยึดถือค่านิยมเรื่องความกตัญญู การแสดงบทบาทและสถานภาพชายหญิงในสังคมไทยและการประสานประโยชน์ทางวัฒนธรรม 2.การเน้นภาพอัตลักษณ์ไทยแบบดั้งเดิม เช่นสภาพบ้านเรือนและวิถีชีวิตความเป็นอยู่ที่เรียบง่ายในอดีต ประเพณีพิธีกรรมด้านต่างๆ วัฒนธรรมไทยพื้นบ้านภาคกลาง วัฒนธรรมด้านการแสดงมหรสพของไทย รวมถึงค่านิยมความเชื่อไทยแบบดั้งเดิม 3.อัตลักษณ์ด้านการเล่าเรื่องและกลวิธีการสร้างภาพยนตร์ของเชิด ทรงศรี ที่มีการยึดโครงเรื่องมาจากวรรณกรรมไทยโดยตั้งมั่นอยู่ในความเคารพต่อบทประพันธ์ดั้งเดิม ส่วนใหญ่มีเนื้อหาที่กล่าวถึงการเผชิญหน้าระหว่างวัฒนธรรมไทยกับวัฒนธรรมตะวันตก โดยเฉพาะวัฒนธรรมวัตถุนิยม ส่วนในด้านกลวิธีการสร้างภาพยนตร์เน้นการทำงานของกล้องที่เคลื่อนไหวและการลำดับเรื่องที่เนิบช้าสอดคล้องกับเนื้อหาภาพยนตร์ที่มีความเป็นไทย และยึดหลักความเป็นธรรมชาติ และความถูกต้องสมจริง ทั้งมีเนื้อหาที่สอดคล้องกับบริบทสังคมและวัฒนธรรมไทยในยุคสมัยต่าง ๆ