วิทยานิพนธ์ (วศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2554

ในปัจจุบันการบริโภคอาหารแช่แข็งโดยเฉพาะอาหารทะเลแช่แข็งนั้นมีปริมาณมากขึ้นตามประชากรที่เพิ่มขึ้นในโลกและชีวิตประจำวันที่ต้องเร่งรีบ ประเทศไทยมีประสบการณ์ในการผลิตอาหารมายาวนานรวมถึงการใช้เทคโนโลยีเข้ามาช่วยทำให้ประเทศไทยเป็นอันดับต้นๆในการส่งออกอาหารทะเลแช่แข็งไปยังทั่วโลก อุตสาหกรรมอาหารทะเลแช่แข็งไทยนั้นมีทั้งคุณภาพและราคาที่ได้เปรียบในการแข่งขันอันเนื่องมาจากการใช้เครื่องมือการจัดการคุณภาพ แต่โรงงานผลิตอาหารทะเลแช่แข็งนั้นส่วนใหญ่จะรู้จักประโยชน์ของเครื่องมือการจัดการคุณภาพที่มีชื่อเสียงและได้รับความนิยม เช่น TQM, Six sigma and Lean การขาดความรู้และประโยชน์ของเครื่องมือการจัดการคุณภาพทำให้โรงงานผลิตอาหารทะเลแช่แข็งนั้นขาดโอกาสที่จะพัฒนากระบวนการหรือการบริหารที่ดีไป งานวิจัยนี้จึงศึกษาถึงการใช้เครื่องมือการจัดการคุณภาพในปัจจุบันและให้ข้อมูลเกี่ยวกับประโยชน์ของแต่ละเครื่องมือและแนวทางการใช้เครื่องมือการจัดการคุณภาพในอนาคต แบบสอบถามถูกส่งออกไปถึงโรงงานผลิตอาหารทะเลแช่แข็งทั้ง 130 โรงงาน โดยเป็นโรงงานที่อยู่ในสมาคมอาหารทะเลแช่เยือกแข็งไทยและได้รับ74แบบสอบถาม แบบสอบถามประกอบไปด้วย 3 ส่วนคือ 1.) ลักษณะขององค์กร ประกอบไปด้วย ขนาด ประเภทการผลิต วัฒนธรรมขององค์กรและวัตถุดิบขององค์กร 2.) การใช้เครื่องมือการจัดการคุณภาพและประโยชน์ 3.) ทัศนคติที่มีต่อเครื่องมือการจัดการคุณภาพ ประกอบไปด้วย เหตุผลในการใช้เครื่องมือการจัดการคุณภาพ ปัจจัยในการประสบความสำเร็จ และ เป้าหมายขององค์กร ผู้ตอบแบบสอบถาม 57เปอร์เซ็นต์ นั้นเป็นองค์กรขนาดใหญ่ที่มีการผลิตทั้งตามคำสั่งซื้อและผลิตเพื่อเป็นสินค้าคงคลัง มีวัฒนธรรมแบบเครือญาติและมีวัตถุดิบหลักเป็นกุ้ง ผู้บริหารระดับสูงเป็นผู้ที่มีบทบาทในการนำเครื่องมือการจัดการคุณภาพเข้ามาใช้ในองค์กรมากที่สุด เครื่องมือการจัดการคุณภาพที่นิยม3อันดับแรกได้แก่ HACCP(86.3%),ISO9000 series (56.16%)และ5S(58.9%) และเครื่องมือการจัดการคุณภาพที่มีแผนจะใช้ในอนาคต3อันดับคือ ISO9000 series, benchmark และ lean production ผลจากการวิเคราะห์พบว่าองค์กรขนาดใหญ่ใช้เครื่องมือมากกว่าขนาดเล็กอย่างมีนัยสำคัญ วัฒนธรรมแบบเครือญาติขาดการใช้เครื่องมือการจัดการคุณภาพกับวัฒนธรรมอื่นๆอย่างมีนัยสำคัญ