วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2554

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ลักษณะเด่นทั้งในแง่ของเนื้อหาและการนำเสนอในภาพยนตร์สารคดี ของไมเคิล มัวร์ โดยใช้แนวทางการวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์ตัวบท จากภาพยนตร์สารคดีของ ไมเคิล มัวร์ทั้งสิ้น 6 เรื่อง ที่เข้าฉายในโรงภาพยนตร์ ซึ่งสามารถหาชมได้ในประเทศไทยในรูปแบบแผ่นวีดีทัศน์ และรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร และสื่อออนไลน์ ผลการวิจัยพบว่า 1) ลักษณะเด่นของไมเคิล มัวร์เกิดจากหลายปัจจัย ประการแรกคือพื้นฐานของครอบครัวแรงงานคาธอลิกชนชั้นกลางที่เปิดกว้างทางการเมือง ประการที่สองความชื่นชอบส่วนตัวของมัวร์ในเรื่องการเคลื่อนไหวทางสังคม ประการที่สามความสนใจในอาชีพอันหลากหลายของมัวร์ และประการสุดท้ายลักษณะนิสัยที่มีอารมณ์ขันในเชิงเสียดสี และแสดงความคิดเห็นในมุมมองของตัวเองอย่างเด่นชัด ทำให้งานของมัวร์มีลักษณะที่แตกต่างจากภาพยนตร์สารคดีอื่น 2)ในแง่เนื้อหาในภาพยนตร์สารคดีของไมเคิล มัวร์นั้น มีนัยเพื่อการต่อต้านระบบทุนนิยมซึ่งปรากฏตัวในหลายรูปแบบตามประเด็นของภาพยนตร์สารคดีแต่ละเรื่อง โดยมัวร์ใช้รูปแบบของขั้วตรงข้ามเชิงธรรมะและอธรรม ซึ่งมัวร์มักส่อนัยของความพ่ายแพ้ในการต่อสู้เพื่อให้ผู้ชมรู้สึกสะเทือนใจในโศกนาฏกรรมของบุคคลที่เกี่ยวข้อง และปลุกเร้าให้ผู้ชมเกิดความรู้สึกอยากเปลี่ยนแปลงสิ่งไม่ดีที่ปรากฏในเรื่องด้วย 3)ในแง่ของการนำเสนอหรือเทคนิคด้านภาพยนตร์สารคดีนั้นมัวร์รับอิทธิพลมาจากภาพยนตร์สารคดีที่เน้นใส่มุมมองความเห็นของผู้สร้าง โดยมีพัฒนาการมาจากภาพยนตร์ที่เป็นโฆษณาชวนเชื่อจากทางฝั่งโซเวียต และนาซีเยอรมัน ประกอบกับอิทธิพลที่เน้นความสมจริงขณะถ่ายทำในรูปแบบไดเรกซีเนมา (Direct Cinema) เมื่อมัวร์นำลักษณะเด่นของตนเองทั้งลักษณะนิสัยและความชำนาญในทักษะอาชีพอื่นที่หลากหลายของตนเอง มาผสมผสานเข้าในแต่ละองค์ประกอบของภาพยนตร์สารคดี ทำให้เกิดสไตล์ภาพยนตร์สารคดีโดดเด่นเฉพาะตัวและแตกต่างจากภาพยนตร์ สารคดีอื่น