วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2553

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพและปัญหาการจัดการเรียนการสอนวิชาศิลปะในโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาและเพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาหลักสูตรการจัดการเรียนการสอนในกลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะตามแนวพุทธศิลป์ในโรงเรียนพระปริยัติธรรมในด้านการกำหนดวัตถุประสงค์ เนื้อหา กิจกรรมการเรียนการสอน การประเมินผล และสื่อการเรียนการสอน กลุ่มตัวอย่างประชากรที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย ครูผู้สอนวิชาศิลปะในการตอบแบบสอบถาม จำนวน 100 คน ครูผู้สอนวิชาศิลปะ ผู้บริหารหรือฝ่ายวิชาการในโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาในการตอบแบบสัมภาษณ์จำนวน 30 คน และศิลปินผู้ที่ทำงานเกี่ยวกับพุทธศิลป์ จำนวน 5 คน รวม 35 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามแบบมาตราส่วนประมาณค่า (Rating Scale)และแบบปลายเปิด (Open From) แบบสอบถามมีค่าความเชื่อมั่นที่ .92 และแบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง (Semi-structured selection interview) วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนแบบสัมภาษณ์วิเคราะห์เนื้อหาแล้วนำเสนอในรูปแบบตารางความเรียง ผลการวิจัยพบว่าสภาพและปัญหาการจัดการเรียนการสอนโดยที่พบมากที่สุด คือ ครูผู้สอนไม่เข้าใจในกลวิธีการสอนศิลปะเนื่องจากไม่ได้จบด้านศิลปะมาโดยตรง รองลงมาคือด้านงบประมาณในการสนับสนุนด้านอุปกรณ์ศิลปะที่มีราคาแพง ด้านความคิดเห็นของผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการจัดการศึกษาให้มีความสอดคล้องกับความต้องการของสถานศึกษา โดยมีความเห็นด้วยอยู่ในระดับมาก สรุปสาระสำคัญด้านต่าง ๆ ได้ดังนี้ 1) ด้านวัตถุประสงค์ ผู้เรียนควรได้มีส่วนร่วมในการเผยแผ่หลักธรรมทางพุทธศาสนาอย่างเข้าใจง่ายผ่านงานพุทธศิลป์ โดยการปฏิบัติงานด้านศิลปะ หรือจัดนิทรรศการพุทธศิลป์ และเพื่อให้ผู้เรียนได้เรียนรู้เกี่ยวกับพุทธประวัติ รวมถึงคติธรรมในงานพุทธศิลป์ เห็นคุณค่า รักและภาคภูมิใจงานพุทธศิลป์ อันนำไปสู่การอนุรักษ์และสืบทอดภูมิปัญญางานพุทธศิลป์ต่อไป 2) ด้านเนื้อหาสาระ ผู้เรียนควรได้เรียนรู้เกี่ยวกับการอนุรักษ์และพัฒนางานพุทธศิลป์ในท้องถิ่นของตน รวมถึงวิธีการถ่ายทอด การสื่อความหมาย และการนำเสนองานพุทธศิลป์ทั้งแบบประเพณีดั้งเดิมและแบบสมัยใหม่ 3) ด้านกิจกรรมการเรียนการสอน ผู้เรียนควรได้ไปทัศนศึกษานอกสถานที่ ได้ศึกษาเรียนรู้ประวัติความเป็นมาของงานพุทธศิลป์ในท้องถิ่นและที่สำคัญในประเทศไทย และการนำเสนอโครงการพัฒนางานพุทธศิลป์โดยการบูรณาการกับศาสตร์วิชาอื่น ๆ เพื่อนำไปสู่การเสนอแนวทางในการอนุรักษ์สืบทอดและพัฒนางานพุทธศิลป์ในท้องถิ่นของตน 4) ด้านการประเมินผลการเรียนการสอน ผู้เรียนควรได้มีส่วนร่วมในการเผยแผ่หลักธรรมทางพุทธศาสนาผ่านงานพุทธศิลป์ โดยการปฏิบัติงานด้านศิลปะ หรือจัดนิทรรศการแสดงผลงานพุทธศิลป์ของตนได้ และผู้เรียนสามารถถ่ายทอดคติธรรมและสร้างสรรค์งานพุทธศิลป์ที่สอดคล้องกับคติธรรมในพุทธศาสนาตามแนวความคิดของตนเองได้ และ 5) ด้านสื่อการเรียนการสอน ผู้เรียนได้เรียนรู้จากหนังสือเรียนพุทธศิลป์ด้านทัศนศิลป์ ทั้งทฤษฎีและการปฏิบัติและแหล่งเรียนรู้พุทธศิลป์ในชุมชนได้แก่ โบราณสถาน โบราณวัตถุ พิพิธภัณฑ์ที่อยู่ภายในชุมชน