วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

ศึกษานิเวศวิทยาของ Dinophysis caudata บริเวณชายฝั่งทะเลบ้านกระซ้าขาว จังหวัดสมุทรสาครโดยเก็บตัวอย่างจากบริเวณศึกษา 2 สถานี ตั้งแต่เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2550 ถึงเดือนพฤษภาคม 2551 D. caudata มีความหนาแน่นเฉลี่ย 2.59x103 เซลล์ต่อลิตร และพบ D. caudata มีความหนาแน่นสูงสุดในเดือนตุลาคม (1.33x104 เซลล์ต่อลิตร) แต่ไม่พบ D. caudata เลยในเดือนกรกฎาคม ความหนาแน่นของ D. caudata มีการผันแปรไปในทางเดียวกันกับความหนาแน่นของ Ceratium furca และมีการเพิ่มจำนวนสูงขึ้นภายหลังจากการเพิ่มจำนวนของแพลงก์ตอนพืชในกลุ่ม ไดอะตอมและไซยาโนแบคทีเรีย เซลล์ D. caudata ที่พบในธรรมชาติมีรูปร่างและขนาดแตกต่างกันถึง 56 แบบ โดยสามารถแบ่งตามขนาดออกเป็น 2 กลุ่ม คือ เซลล์ขนาดใหญ่ (เซลล์ปกติ) และขนาดเล็ก ลักษณะทางพันธุกรรมและการย้อมสีออแกเนลในเซลล์แสดงว่าเซลล์ที่รูปร่างต่างกันเป็นชนิดเดียวกันและมีการดำรงชีพแบบ autotroph แสดงว่าการผันแปรทางสัณฐานวิทยาน่าจะเป็นผลมาจากระยะในวงชีวิตและปัจจัยสิ่งแวดล้อม องค์ประกอบขนาดเซลล์ของประชากร D. caudata ในรอบปีประกอบด้วยเซลล์ 4 กลุ่มคือ เซลล์เดี่ยวขนาดใหญ่ เซลล์คู่ขนาดใหญ่ เซลล์เดี่ยวขนาดเล็ก และเซลล์คู่ขนาดเล็ก เซลล์เดี่ยวขนาดใหญ่เป็นกลุ่มที่สามารถพบได้ในทุกเดือนที่ทำการศึกษาซึ่งประกอบด้วยเซลล์ขนาดใหญ่ที่มีนิวเคลียส 1 อันและเซลล์ที่มีนิวเคลียสแยกเป็น 2 อันซึ่งอาจเป็นเซลล์ในระยะ planozygote หรือช่วงการแบ่งเซลล์ของการสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศในวงชีวิต การปรากฏของเซลล์ขนาดเล็ก 2 ช่วงคือ ช่วงแรกเป็นช่วงก่อนการเพิ่มจำนวนของเซลล์ขนาดใหญ่ทั้งเซลล์เดี่ยวและเซลล์คู่ และช่วงที่สองเป็นช่วงภายหลังที่มีการลดจำนวนของเซลล์เซลล์เดี่ยวและเซลล์คู่ โดยเซลล์ขนาดเล็กพบว่ามีความหนาแน่นสูงในช่วงฤดูแล้งซึ่งมีความเค็มสูงและอุณหภูมิต่ำ สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ D. caudata ในการเลี้ยงด้วยอาหารที่มีอัตราส่วนไนโตรเจนต่อฟอสฟอรัสสูงกว่าในธรรมชาติ (12:1) ที่พบเซลล์ขนาดเล็กในช่วงหลังจากเลี้ยงไปได้ 7 วันซึ่งสามารถกล่าวได้ว่าการผันแปรของประชากร D. caudata ในธรรมชาติที่พบว่ามีความหนาแน่นสูงนั้นเป็นผลมาจากเซลล์ขนาดเล็กทำหน้าที่ในการเพิ่มจำนวนประชากร แบบจำลองวงชีวิตที่ได้จากการศึกษาในครั้งนี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการตรวจเฝ้าระวังและคาดการณ์การเพิ่มจำนวนของ D. caudata ในธรรมชาติโดยเฉพาะช่วงที่มีความชุกชุมสูงซึ่งเสี่ยงต่อการสะสมพิษในหอยสองฝาบริเวณปากแม่น้ำท่าจีน จังหวัดสมุทรสาคร