วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการแสดงออกทางศิลปะโดยการวาดภาพระบายสีของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นในโรงเรียนมัธยมศึกษาสังกัดคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กรุงเทพมหานคร กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ นักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ในโรงเรียนมัธยมศึกษาสังกัดคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานกรุงเทพมหานคร จำนวน 180 คน โดยใช้วิธีสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยสร้างจากหลักเกณฑ์ขั้นพัฒนาการทางศิลปะของ วิคเตอร์ โลเวนเฟลด์ ประกอบด้วย 1. แบบสอบถามสถานภาพส่วนตัว 2. แบบทดสอบการวาดภาพระบายสี 3. แบบประเมินการแสดงออกทางศิลปะ วิเคราะห์ข้อมูลโดยหาค่าความถี่และร้อยละ ผลการวิจัยพบว่านักเรียน สามารถแสดงออกทางศิลปะในแต่ละด้านต่างๆดังนี้ 1. ด้านการวาดภาพคน ลักษณะที่แสดงออกมากที่สุด คือ เส้นต่างๆ เพิ่มเติม เพื่อแสดงรายละเอียดของภาพคน และส่วนต่างๆ ของร่างกายให้มีลักษณะคล้ายความเป็นจริงมากขึ้น เช่น แขน ขา ร้อยละ 87.78 รองลงมา คือ ลักษณะเค้าโครงภายนอกมากกว่ารายละเอียดภายในเช่น เค้าโครงของเสื้อผ้าที่ขาด รอยยับย่น ร้อยละ86.67 2. ด้านการจัดวางภาพบนพื้นที่ว่าง ลักษณะที่แสดงออกมากที่สุด คือ การกำหนดระยะตามความเป็นจริงที่เหมาะสมในภาพ ร้อยละ 90.00 รองลงมาคือ การใช้เส้นระดับสายตา การจัดวางภาพ เช่น ท้องฟ้าปกคลุมมาถึงพื้นดินแทนที่จะอยู่ระดับสายตา ร้อยละ 82.22 3. ด้านการใช้สี ลักษณะที่แสดงออกมากที่สุดคือ ใช้สีตามความคิดและประสบการณ์ ร้อยละ 86.67 รองลงมาคือ มีการผสมสีและระบายสีเพื่อแสดงมิติ หรือตามสภาพของวัตถุ ร้อยละ 85.00 4. ด้านการออกแบบ ลักษณะที่แสดงออกมากที่สุด คือ ลักษณะของการประดิษฐ์ตกแต่งรายละเอียดส่วนประกอบในภาพ ร้อยละ 87.22 นอกจากนี้ ยังพบว่ามีลักษณะอื่น ๆ ที่ปรากฎ ซึ่งมีแนวโน้มว่าสูงกว่าขั้นพัฒนาการขั้นที่ 5 ทั้ง 4 ด้าน คือ 1) ด้านการวาดภาพคน สิ่งที่นักเรียนแสดงออกมากที่สุดคือ วาดภาพคล้ายการ์ตูน 2) ด้านการใช้พื้นที่ว่าง สิ่งที่นักเรียนแสดงออกมากที่สุด คือ มีการจัดวางภาพที่ซ้อนกันหลายระยะ 3) ด้านการใช้สี สิ่งที่นักเรียนแสดงออกมากที่สุด คือ การใช้สีที่ใกล้เคียงธรรมชาติ และการใช้สีที่แบ่งโทนที่แสดงถึงระยะใกล้ไกล 4) ด้านการออกแบบ สิ่งที่นักเรียนแสดงออกมากที่สุด คือ มีเรื่องราวที่สะท้อนสิ่งแวดล้อมและสังคม และมีการออกแบบตามความหลักเป็นจริง