การใช้สารเมทแอมเฟตามีนหรือยาบ้า ในประเทศไทยได้แพร่ขยายการใช้มาตั้งแต่ราวปี 1980s ยาบ้าทำให้เกิดอาการหวาดระแวง อันเป็นความรู้สึกไม่ไว้วางใจต่อบุคคลอื่นอย่างรุนแรง หรือ กลัวว่าจะถูกทำร้าย การเกิดอาการหวาดระแวงจากการใช้ยาบ้านี้ เกิดขึ้นราวครึ่งหนึ่ง ของผู้ใช้สารเป็นประจำ อย่างไรก็ตาม ยีนที่มีส่วนทำให้เกิดอาการยังไม่ได้รับการยืนยัน หรือ ตรวจพบซ้ำมากนักว่ามีความเกี่ยวข้อง เมื่อไม่นานมานี้ ยีนอัลฟ่า-เอนโดแมนโดสิเดส (แมเนีย) ซึ่งอยู่บนโครโมโซม 6q16.1 ถูกพบว่ามีความสัมพันธ์กับการเกิดอาการหวาดระแวง จากการใช้โคเคนในประชากร 4 กลุ่ม โดยพบผลทั้งในการศึกษาแบบทั้งจีโนม และ แบบความสัมพันธ์ทางพันธุกรรมระหว่างเคสกับกลุ่มควบคุม ทำให้ยีนแมเนียนี้ เป็นยีนตัวแทนที่ดี สำหรับนำมาศึกษาว่าจะมีบทบาทต่อการเกิดอาการหวาดระแวงจากการใช้ยาบ้าหรือไม่ วิธีการศึกษา: เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม “ประสบการณ์จากสารเมทแอมเฟตามีน” และ “แบบประเมินกึ่งโครงสร้างสำหรับการติดสารและแอลกอฮอล์” จากผู้ใช้ยาบ้า จำนวน 990 คน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาก่อนหน้านี้ และเพิ่มเติมในการศึกษาครั้งนี้ นำข้อมูลมาวิเคราะห์ เพื่อหาความเสี่ยงของการเกิดอาการหวาดระแวงจากการใช้ยาบ้า โดยเปรียบเทียบผู้ที่มีอาการ กับไม่มีอาการหวาดระแวงจากการใช้ยาบ้าในด้านข้อมูลพื้นฐาน ตัวแปรการใช้สาร และ ตัวแปรการวินิจฉัยโรค และทำการวิเคราะห์ข้อมูลพันธุกรรมของยีนแมเนียสองตำแหน่ง คือ rs 1133503 และ rs 9387522 โดยใช้สถิติวิเคราะห์การถดถอย โดยควบคุมตัวแปรสิ่งแวดล้อม ที่พบในการวิเคราะห์เบื้องต้นว่าเกี่ยวข้องกับการเกิดอาการหวาดระแวง การทำจีโนไทป์ใช้เทคนิค พีซีอาร์ และอาร์เอฟแอลพี ผลการศึกษา: จากผู้ใช้ยาบ้าจำนวน 990 คน พบว่า มีอาการหวาดระแวงจากการใช้ยาบ้าจำนวน 309 คน (31.2%) ผู้มีอาการหวาดระแวงจากสาร ได้รับการจ้างงานที่น้อยกว่า และมีภาวะดังต่อไปนี้ที่มากกว่าผู้ไม่มีอาการหวาดระแวง ได้แก่ การพยายามฆ่าตัวตาย โรคคอนดัค บุคลิกภาพแบบอันธพาล โรคกลัวสังคม ติดการพนัน ติดบุหรี่ ติดแอลกอฮอล์ และ ใช้กัญชา นอกจากนี้ ยังใช้ยาบ้ารุนแรงกว่า และติดยาบ้ามากกว่า ผู้ไม่มีอาการหวาดระแวงจากยาบ้า สำหรับการวิเคราะห์ผลทางพันธุกรรม พบว่า ผู้ที่เป็น CC ของ ยีนแมเนียบริเวณ rs 1133503 จะมีโอกาสเกิดอาการหวาดระแวงจากยาบ้าได้มากกว่า กลุ่มผู้ที่เป็น TT หรือ CT (χ2 = 7.2, df = 1, p = 0.007) แต่ไม่พบผลดังกล่าวสำหรับ rs 9387522 ทั้งนี้ เมื่อควบคุมปัจจัยสิ่งแวดล้อม ที่พบว่าเกี่ยวข้องกับการเกิดอาการหวาดระแวง และทำการวิเคราะห์โดยใช้สถิติวิเคราะห์การถดถอยอีกครั้ง ผลของยีนแมเนียที่ rs 1133503 ต่อการเกิดอาการหวาดระแวง จากการใช้ยาบ้านี้ ยังพบอยู่เช่นเดิม (TT/CT vs CC; OR = 0.5, df = 1, p = 0.049) สรุป: ผลเบื้องต้นของเราแสดงให้เห็นว่า การมีจีโนไทป์ แบบ TT/CT บริเวณ rs 1133503 อาจเป็นปัจจัยป้องกันต่อ การเกิดอาการหวาดระแวง จากการใช้สารเมทแอมเฟตามีน The abuse of methamphetamine (MA) or yaba in Thailand has spread widely since 1980s. Methamphetamine-induced paranoia (MIP), a subjective “intense” feeling of distrust to others or fear of being harmed as a consequence of using MA, was found in up to a half of experienced MA users. However, genes attribute to the trait have not been confirmed or replicated. Recently, alpha-endomannosidase (MANEA) gene on chromosome 6q16.1 was found to be associated with cocaine-induced paranoia in four subpopulations both in genomewide association study and case-control genetic association study, highlighting MANEA to be a good candidate gene to be investigated for its role in MIP. Methods: Data from the Methamphetamine Experience Questionnaire and the Semi- Structured Assessment for Drug Dependence and Alcoholism in 990 MA users were collected as part of previous and current studies and analyzed to identify the risk of MIP by comparing subjects with and without MIP with respect to demographics, substance use variables, and diagnostic variables. Available data on genetic variance of MANEA at rs 1133503 and rs 9387522 between MA users with and without MIP were also analyzed by using logistic regression analysis to control for environmental variables found to be risk in the initial analysis. Genetic assessment was performed using PCR and RFLP techniques. Results: Of 990 MA-users, 309 (31.2%) experienced MIP. Individuals with MIP were less likely to be employed and more likely to have suicidal attempt, conduct disorder, antisocial personality disorder, social phobia, pathological gambling, nicotine and alcohol dependence, and higher rates of cannabis use than those without. Individuals with MIP also used MA more severely and had higher rate of MA dependence than those without. With respect to genetic influence, C-homozygotes of MANEA rs 1133503 were more likely to endorse MIP than individuals carried TT or CT (χ2 1 = 7.2, p = 0.007). Individuals with MIP did not differ from those without MIP with respect to MANEA rs 9387522 genotype. When controlled for demographic, substance use variables, and diagnoses that were found related to MIP by using logistic regression analysis, the effect of MANEA rs 1133503 variation on MIP was still observed (TT/CT vs CC; OR = 0.5, df = 1, p = 0.049). Conclusions: Our preliminary results show that the TT/CT genotypes at MANEA rs 1133503 may be a protective factor for MIP.