งานวิจัยครั้งนี้เป็นการประเมินผลโครงการพัฒนาชุมชนรอบอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย แบบมีส่วนร่วมโดยใช้องค์ความรู้ด้านวัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยว โดยการประเมินครั้งนี้ ประกอบด้วยการพัฒนาการเข้าถึง การพัฒนาที่พักแรม การพัฒนาร้านอาหาร การพัฒนาการบริการ นำเที่ยว และมัคคุเทศก์การพัฒนาร้านขายของที่ระลึกและขายสินค้าพื้นเมือง การพัฒนาความ ปลอดภัย การพัฒนาสิ่งอำนวยความสะดวก การพัฒนาการจัดกิจกรรมสำหรับนักท่องเที่ยว การ พัฒนาการเผยแพร่โฆษณา และการพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยว การประเมินผลของโครงการด้าน การปรับตัวของชุมชน การประเมินโครงการด้านเศรษฐกิจและสังคม และการประเมินผลของ โครงการด้านการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวของชุมชน การประเมินทั้ง 4 ด้านนี้ ผู้วิจัยใช้วิธีการเชิงผสมผสานโดยมีการเก็บข้อมูลแบบสอบถาม จากความคิดเห็นของประชาชนในชุมชน โดยการใช้การสุ่มตัวอย่างจำนวน 455 คนการประชุมกลุ่ม (Focus Group) สัมภาษณ์เชิงลึก การสัมภาษณ์นักท่องเที่ยว และการสังเกตการณ์ โดยการสัมภาษณ์ นักท่องเที่ยวและการสังเกตการณ์นี้ ผู้วิจัยได้เน้นไปในส่วนของการประเมินผลผลกระทบในส่วน ของกระบวนการวิจัย และการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเป็นสำคัญ ผลการวิจัยพบว่า 1. การประเมินผลกระทบของโครงการด้านกระบวนการของโครงการและการ พัฒนาการท่องเที่ยวในชุมชน พบว่าประชาชนส่วนใหญ่ไม่รู้จักโครงการพัฒนาชุมชนรอบอุทยา ประวัติศาสตร์สุโขทัย แต่ทราบเรื่องเกี่ยวกับวัฒนธรรมของตัวเองเป็นอย่างดี บ่งชี้เบื้องต้นว่า กระบวนการนำคนในชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมกับโครงการยังไม่ได้ผลเท่าที่ควร การพัฒนาผลิตภัณฑ์ เพื่อการท่องเที่ยวในภาพรวมของโครงการฯ ส่งผลทางกระทบด้านบวกให้แก่คนในชุมชน ทั้งใน เรื่องความพึงพอใจ และการพัฒนาการท่องเที่ยวในพื้นที่ บางผลิตภัณฑ์ ได้แก่ แผนที่และคู่มืออัต- ลักษณ์ จากการประเมินพบว่าเป็นประโยชน์อย่างมากต่อผู้ประกอบการ และหน่วยงานภาครัฐ ที่ได้ นำไปใช้จริงในการแนะนำนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างชาติในการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมใน ชุมชน อย่างไรก็ตามในหลายๆผลิตภัณฑ์ก็ไม่ได้ส่งผลไปถึงการท่องเที่ยวเท่าที่ควร เช่นป้ายชุมชน ในมุมมองของนักท่องเที่ยวชี้แจงว่า “ป้ายสวยแต่ไม่เข้าใจว่าจะสื่ออะไรในเรื่องการท่องเที่ยว” ในเรื่องการพัฒนาการเข้าถึงแม้ว่าการประชาสัมพันธ์ในช่วงแรกจะทำให้มีนักท่องเที่ยวชาวไทยใน ชุมชนมากขึ้น แต่เมื่อเวลาผ่านไปนักท่องเที่ยวก็ลดลง สำหรับนักท่องเที่ยวต่างชาติ ยังขาดข้อมูลที่ เป็นภาษาอังกฤษ แม้กระทั่งรูปภาพที่สื่อถึงการท่องเที่ยวในชุมชน ทำให้คนต่างชาติเข้าไม่ถึงการ ท่องเที่ยวที่อื่นๆนอกจากมาอุทยานประวัติศาสตร์ ในส่วนของการพัฒนาที่พักแรม ร้านอาหาร การ พัฒนาการนำเที่ยว และร้านขายของที่ระลึก การพัฒนาการนำเที่ยวและมัคคุเทศก์ การสร้างความ ปลอดภัยในชุมชน ทำให้เกิดผลด้านบวกแก่ชุมชน แต่ประเด็นที่น่าเป็นห่วงคือความเป็นมาตรฐาน ของผลิตภัณฑ์และการได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องหลังจากโครงการสิ้นสุดลง 2. การประเมินผลของโครงการด้านการปรับตัวของชุมชน การประเมินผลของ โครงการด้านการปรับตัวของชุมชน พบว่ามีผลด้านบวกต่อการปรับตัวของชุมชน ประชาชนมี ความภูมิใจในวัฒนธรรมในชุมชนของตัวเองและพื้นที่ มีการรวมกลุ่มมากขึ้น และมีความตื่นตัวใน การรวมกลุ่มกันเพื่อพัฒนาการท่องเที่ยว ผลกระทบด้านลบที่เกิดขึ้น มีบ้างแต่ไม่มากนัก เช่นการมี จำนวนรถในชุมชนมากขึ้น วุ่นวายขึ้น และการมีขยะมากขึ้น เป็นต้น 3. การประเมินโครงการด้านเศรษฐกิจและสังคมเป็นไปค่อนข้างยาก ไม่สามารถ บ่งชี้ได้อย่างชัดเจนว่าผลที่เกิดขึ้นไม่ว่าจะทั้งด้านบวกและลบ เป็นผลมาจากโครงการนี้ โครงการ อื่นๆ หรือสิ่งอื่นๆที่เกิดขึ้นในพื้นที่ อีกทั้งวัตถุประสงค์ของโครงการฯเองก็ไม่ได้มุ่งไปสู่เป้าหมาย ทางด้านเศรษฐกิจโดยตรง โดยสรุปโครงการฯประสบความสำเร็จในเรื่องการสร้างความภูมิใจและการมีส่วน ร่วมให้กับคนในชุมชน ประสบความสำเร็จในการรวบรวมข้อมูลวัฒนธรรมของแต่ละชุมชนทำ เกิด การนำไปใช้ประโยชน์เพื่อการขยายผลการพัฒนาการท่องเที่ยว แต่ในส่วนของการบรรลุผลการ พัฒนาการท่องเที่ยวจากโครงการเองนั้น ยังไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควรทั้งด้วยกระบวนการและ ผลิตภัณฑ์ที่ยังไม่สนองความต้องการของนักท่องเที่ยว และการขาดแนวคิดเรื่องการตลาดเมื่อเริ่ม ดำเนินการ