งานวิจัยเรื่องการศึกษารูปแบบสภาพลเมืองที่เหมาะสมสำหรับเชียงใหม่มหานคร มี วัตถุประสงค์ 3 ข้อ 1) เพื่อศึกษาประสบการณ์และบทเรียนจาก “สภาพลเมือง” ในต่างประเทศและ องค์กรภาคพลเมืองในประเทศ 2) เพื่อศึกษารวบรวมข้อมูลกลุ่มจัดการตนเองในจังหวัดเชียงใหม่ 3) เพื่อศึกษาและทดสอบรูปแบบสภาพลเมืองที่คาดว่าจะเหมาะสมสำหรับเชียงใหม่จัดการตนเอง โดยใช้วิธีวิจัยแบบผสม 2 ขั้นตอน มีผลการศึกษาดังนี้ ข้นั ตอนที่ 1 การศึกษาองค์กรทั้งในและต่างประเทศ 1) ศึกษารูปแบบสภาพลเมืองต่างประเทศ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา ศึกษา Town Meeting และ การใช้อำนาจทางตรงของพลเมืองในรัฐโอเรกอน ซึ่ง 2 กรณีมีจุดแข็งอยู่ที่ผู้มีสิทธ์ิเลือกตั้ง เป็นผู้ใช้ อำนาจฝ่ ายนิติบัญญัติได้โดยตรง ในรัฐโอเรกอนมีคณะลูกขุนพลเมืองให้ความเห็นร่างกฎหมายที่ ประชาชนเป็ นผู้เสนอ ประเทศญี่ปุ่น จุดแข็งของพลเมืองอยู่ที่การมีสำนึกร่วมต่อสังคม มีการ รวมกลุ่มทำกิจกรรม และเครือข่ายมีความร่วมมือ ประเทศอินโดนีเซีย พัฒนากลไกการมีส่วนร่วม ของพลเมืองในทุกระดับ เน้นกระบวนการมีส่วนร่วมโดยมีกองเลขานุการที่เป็นหน่วยงานของรัฐ ทำหน้าที่สนับสนุนงบประมาณ 2) การศึกษาองค์กรภาคพลเมืองแบบเป็นทางการในประเทศ ได้แก่ สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติ สภาพัฒนาการเมือง สภาองค์กรชุมชน และสภาเกษตรกรแห่งชาติ โดยทั้ง 4 องค์กร มีลักษณะร่วมกันคือ การมีโครงสร้างที่ตายตัว ยึดความเป็นตัวแทน จากองค์กร/กลุ่ม/ เครือข่ายต่างๆ ซึ่งต้องผ่านการขึ้นทะเบียน ทำให้องค์กรขนาดเล็ก ไม่มีศักยภาพเข้าถึงได้ ไม่ กำหนดให้องค์กรด้านบริหาร และนิติบัญญัติ ต้องรับผิดชอบต่อองค์กรเหล่านี้ 3) การศึกษาองค์กรพลเมืองแบบไม่เป็นทางการ ได้แก่ สภาแอะมือเจะคี และสถาบันพัฒนา ทรัพยากรและเกษตรกรยั่งยืนแม่ทา ซึ่งทั้ง 2 องค์กรไม่มีการดำรงตำแหน่งที่แน่นอนตามตัว ทำ หน้าที่เป็นกลไกการเชื่อมประสาน และการระดมความคิดเห็น 4) การรวบรวมข้อมูลองค์กรจัดการตนเอง พบว่ามีการดำเนินการ การพัฒนานโยบาย สาธารณะ การตรวจสอบการทำงานขององค์กร ที่มาของสมาชิกสภาพลเมืองเป็นองค์กรที่มีการจด แจ้ง องค์กรที่ทำงานอย่างแข็งขัน แต่มีขนาดเล็ก ทำงานตามสถานการณ์ คงไม่มีส่วนร่วมใน กระบวนการของสภาพลเมือง ข้นั ตอนที่ 2 การปฏิบัติการ โดยการวิเคราะห์และออกแบบสภาพลเมืองที่เหมาะสม สำหรับเชียงใหม่จัดการตนเอง 1) การนำผลการศึกษามาออกแบบสภาพลเมือง ที่เหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบัน ด้วย การวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อนของแต่ละองค์กร รูปแบบ และบริบททางวัฒนธรรมการเมือง นำมาใช้ ในการออกแบบสภาพลเมืองซึ่งสาระสำคัญ 6 ประการ ประกอบด้วย หลักการของสภาพลเมือง อำนาจหน้าที่ของสภาพลเมือง กลไกของสภาพลเมือง สภาพลเมืองระดับต่างๆ กระบวนการและ วาระการเปิดสภา เกณฑ์ในการเปิดสภาพลเมือง 2) การปฏิบัติการ โดยกระบวนการทดลองใช้สภาพลเมือง ในการเปิ ดสภาพลเมืองดังนี้ การ เปิ ดสภาพลเมืองสมัยวิสามัญครั้งที่ 1 เรื่องจราจร ขนส่ง ในวันที่ 27 มกราคม 2556 การเปิ ดสภา พลเมืองสมัยวิสามัญครั้งที่ 2 เรื่องข่วงหลวงเวียงแก้ว วันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2556 และการเปิ ดสภา พลเมือง(จำลอง)สมัยสามัญ ครั้ง 1 โดย 4 เครือข่าย กับองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่ วันที่ 20 พฤษภาคม 2556 การเปิ ดสภาพลเมืองสมัยวิสามัญ 2 ครั้งพบว่า ผู้ขอเปิ ดสภาพลเมือง มีความกระตือรือร้น เป็ นเจ้าของประเด็น เป็ นเจ้าของสภาพลเมือง มีการขยายเครือข่ายทั้งภาคพลเมือง นักวิชาการ ข้าราชการท้องถิ่น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ระดับตำบล ส่วนประเด็นปัญหากรณีข่วงหลวงเวียง แก้ว ซึ่งเป็นการตรวจสอบโครงการขนาดใหญ่ของรัฐ การเปิ ดสภาพลเมือง และเคลื่อนไหวอย่าง ต่อเนื่องสามารถชะลอโครงการ มีกระบวนการและเปิ ดโอกาสให้พลเมืองมีส่วนร่วมมากขึ้น ใน ส่วนประเด็นที่ไม่ซับซ้อน จะสามารถหา ข้อเสนอ หรือทิศทางได้ชัดเจนพอที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ต้องให้ความสนใจ แต่เรื่องที่ซับซ้อน หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ที่บทบาทซ้ำซ้อนกัน ต้องมีการเลือก ประเด็นให้ชัด เพื่อหาข้อเสนอที่ชัดเจน และต้องมีการทำงานข้อมูลเพื่อประกอบการเปิดสภา พลเมืองอย่างครบถ้วน ชัดเจน และให้ข้อเสนอที่ชัดเจนในสภา การเปิ ดสภาพลเมืองสมัยสามัญ 1 ครั้ง พบว่า ภาคพลเมืองไม่มีนโยบายสาธารณะที่ชัดเจน เสนอกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นระดับจังหวัด และยังไม่เห็นความสำคัญ ไม่เข้าใจหน้าที่ บทบาท การจัดรูปองค์กร ขั้นตอนการทำงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ขณะที่องค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นด้านบริหาร และนิติบัญญัติก็ไม่ให้ความสนใจกับกระบวนการมีส่วนร่วมของ ภาคพลเมือง รวมทั้งนโยบายสาธารณะ ซึ่งกลไก โครงสร้าง รูปแบบทั้งด้านนิติบัญญัติ และฝ่ าย บริหาร ยังไม่เหมาะสม และไม่รองรับการมีส่วนร่วมของภาคพลเมือง รวมทั้งการผลักดันนโยบาย สาธารณะ สรุปผลจากการปฏิบัติการ 1. รูปแบบสภาพลเมืองที่ใช้ทดสอบมีความเหมาะสมในด้านการสร้างส่วนร่วม และความ เป็นเจ้าของของพลเมือง มีพลเมืองให้ความสนใจขอเปิดสภาพลเมืองอย่างต่อเนื่อง หากมีการทำงาน อย่างต่อเนื่อง จะสามารถขยายเครือข่ายทั้งภาคพลเมืองและวิชาการได้จำนวนมาก 2. ในประเด็นที่มีไม่มีความซับซ้อน จะสามารถหาทางออก ข้อเสนอ หรือทิศทางได้ ชัดเจนพอที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องให้ความสนใจ แต่ในประเด็นที่มีความซับซ้อน ทั้งสภาพ ปัญหา หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ที่บทบาทซ้ำซ้อนกัน ต้องมีการเลือกประเด็นให้ชัด เพื่อหาข้อเสนอที่ ชัดเจน 3. ต้องมีการทำงานข้อมูลเพื่อประกอบการเปิ ดสภาพลเมืองอย่างครบถ้วน ชัดเจน และให้ ข้อเสนอที่ชัดเจนในสภา