วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

การศึกษาวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อสร้างและเผยแพร่ชุดความรู้แก่คนในชุมชน 2) เพื่อประเมินประสิทธิภาพและประสิทธิผลของการเผยแพร่ชุดความรู้ 3) เพื่อสำรวจความคิดเห็น การตอบรับ สนับสนุนหรือคัดค้าน ของคนในชุมชน ในการจัดตั้ง “จุดปฏิบัติการเรียนรู้วิทยุชุมชน” ขึ้นในชุมชน 4) เพื่อส่งเสริมให้เกิดการสื่อสารแบบมีส่วนร่วมของคนในชุมชน 5) เพื่อหาแนวร่วม หรืออาสาสมัครในงานวิทยุชุมชนในทางอ้อม โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ คือการสัมภาษณ์แบบอิงโครงสร้าง และวิธีวิจัยเชิงปริมาณโดยใช้แบบสอบถาม มีขั้นตอนการศึกษาวิจัย 3 ขั้นตอน คือ ขั้นที่ 1 การจัดทำชุดความรู้/ เครื่องมือ/ แนวคิด, ขั้นที่ 2 การนำเสนอชุดความรู้/ เครื่องมือ/ แนวคิด ขั้นที่ 3 การวิจัยเชิงสำรวจ ซึ่งประกอบด้วย 2 ส่วนคือ 1) การทดสอบประสิทธิผลของเครื่องมือ 2) การสำรวจความคิดเห็นต่อการจัดตั้งจุดปฏิบัติการเรียนรู้วิทยุชุมชนขึ้นในชุมชน จากกระบวนการศึกษาวิจัย ได้ผลดังนี้ ขั้นที่ 1 ผู้วิจัยจัดทำชุดความรู้/ เครื่องมือ/ แนวคิดที่เกี่ยวกับวิทยุชุมชน โดยมีประเด็นที่สำคัญ ดังนี้ 1) ความหมายและลักษณะของวิทยุชุมชน 2) การบริหารจัดการวิทยุชุมชน 3) การมีส่วนร่วมของคนในชุมชนกับวิทยุชุมชน 4) บทบาทหน้าที่และประโยชน์ของวิทยุชุมชน ขั้นที่ 2 ผู้วิจัยทำการเผยแพร่ชุดความรู้ดังกล่าวแก่คนในชุมชน ซึ่งผลการวิจัยพบว่า วิธีการที่ใช้ในการเผยแพร่แนวคิดที่ได้ผลดีต้องจัดแบ่งรูปแบบการเผยแพร่ให้เหมาะสมกับกลุ่มตัวอย่าง 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) กลุ่มนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษา ใช้การอธิบายประกอบสื่อแผนภาพสลับกับการสอนร้องเพลงและทำท่าทางประกอบ 2) กลุ่มนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาและกลุ่มบุคคลในองค์กร ใช้การอธิบายประกอบสื่อแผนภาพ 3) กลุ่มชาวบ้านทั่วไป ใช้การเดินสายตามหมู่บ้านเพื่ออธิบายให้ชาวบ้านฟังพร้อมกับตอบข้อซักถามต่างๆด้วยตัวผู้วิจัยเองโดยตรง ขั้นที่ 3 หลังจากที่ได้เผยแพร่แนวคิดแล้ว จึงทำการทดสอบประสิทธิผลของเครื่องมือด้วยการใช้แบบสอบถามและการสัมภาษณ์ ผลการวิจัยพบว่า ในภาพรวม คนในชุมชนจากทั้งตำบลบุฮมและตำบลเขาแก้ว มีการรับรู้เรื่องวิทยุชุมชนในระดับที่ดี แต่มีประเด็นที่เกี่ยวกับการโฆษณาที่คนในตำบลบุฮมยังมีความสับสนอยู่มาก และควรได้รับการปรับปรุงในอนาคต จากนั้นจึงทำการสำรวจความคิดเห็นต่อการจัดตั้ง “จุดปฏิบัติการเรียนรู้วิทยุชุมชน” ขึ้นในชุมชน พบว่า คนในชุมชนจากทั้งสองตำบลส่วนใหญ่มีความต้องการให้มีการจัดตั้ง “จุดปฏิบัติการเรียนรู้วิทยุชุมชน” ขึ้นในชุมชน จากกระบวนการศึกษาวิจัยในครั้งนี้ ทำให้ได้ข้อค้นพบเรื่องกระบวนการเตรียมการจัดตั้งวิทยุชุมชนขึ้นอย่างเป็นระบบ ซึ่งยังไม่เคยมีปรากฏมาก่อน โดยมีขั้นตอนการดำเนินการที่จัดเจน ดังนี้ 1) สร้างชุดความรู้ที่เกี่ยวกับวิทยุชุมชน 2) เผยแพร่ชุดความรู้ 3) วัดระดับความรู้ 4) สอบถามความคิดเห็น