วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550

ปัจจุบันผล Scaphium scaphigerum ได้รับความนิยมในการนำมาบริโภคเป็นเครื่องดื่ม ตำราการแพทย์แผนไทยระบุสรรพคุณของเนื้อผล S. scaphigerum เพื่อแก้อาการเจ็บคอ และบรรเทาอาการตาอักเสบ การศึกษาวิจัยในหลอดทดลองพบว่า สารสกัดน้ำจากผล S. scaphigerum มีโพลีแซคคาไรด์เป็นองค์ประกอบ สามารถกระตุ้นการแบ่งตัวของเซลล์เม็ดเลือดขาว และกระตุ้นการทำงานของ macrophageได้ ในการศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาฤทธิ์ของผล S. scaphigerum ที่มีต่อระบบภูมิคุ้มกันในสัตว์ทดลอง การวิจัยนี้ได้ศึกษาฤทธิ์ของผล S. scaphigerum ทั้งในหนูปกติ และ หนูที่ได้รับการกดภูมิคุ้มกันด้วยยา cyclophosphamide (CP) เม็ดเลือดแดงแกะเป็นแอนติเจนที่ใช้ในการกระตุ้นให้เกิดการตอบ สนองของภูมิคุ้มกันร่างกาย ผลการศึกษาในหนูปกติพบว่า การป้อนผล S. scaphigerum สามารถยับยั้งการอักเสบจากปฏิกริยา delayed-type hypersensitivity (DTH) ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และสัมพันธ์กับขนาดของผล S. scaphigerum ที่ให้ แต่ไม่พบความเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญของการสร้างแอนติบอดีต่อเม็ดเลือดแดงแกะ การป้อนผล S. scaphigerum ในขนาด 78 มก./กก. ยังส่งผลต่อการทำงานของ peritoneal macrophage ในการหลั่ง nitric oxide เพิ่มขึ้น เมื่อได้รับการกระตุ้นจาก lipopolysaccharide สำหรับการศึกษาในหนูที่ได้รับยากดภูมิคุ้มกัน พบว่า การให้ผล S. scaphigerum ในขนาด 78 มก./กก. จะเพิ่มการตอบสนองของภูมิคุ้มกันในปฏิกริยา DTH, การสร้างแอนติบอดี และปริมาณ lymphocyte ในกระแสเลือด ชนิด CD4[subscrip+] T lymphocyte และ CD8[subscrip+] T lymphocyte ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ การตอบสนองของภูมิคุ้มกันที่เพิ่มขึ้นในหนูที่ได้รับยา CP ยังไม่ได้คืนสู่ระดับเดียวกับที่พบในหนูปกติทั้งหมด แต่สามารถลดความรุนแรงในการกดภูมิคุ้มกันจาก CP ได้ การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าผล S. scaphigerum มีฤทธิ์ปรับเปลี่ยนภูมิคุ้มกันร่างกายทั้งในส่วน innate และ adaptive immunity ข้อมูลจากการศึกษาครั้งนี้ จะเป็นประโยชน์ต่อการนำผล S. scaphigerum ไปใช้ในทางปฏิบัติ เพื่อส่งเสริมสุขภาพ หรือการพัฒนาสารช่วยการเจริญเติบโตในสัตว์